Mogelijk piekjaar voor meikevers: ‘Gelukkig bleken ze niets te doen en het zijn eigenlijk wel mooie beestjes’

VOORTHUIZEN De meikevers zijn er weer, en volop. In april begint het al en ook in juni zijn ze er nog, maar ze maken hun naam waar. Wordt het opnieuw een piekjaar? Ouderen herinneren zich misschien dat meikevers vroeger als schadelijk werden gezien, maar ook dat ze er als kind plezier mee beleefden.

Als een uiteenvallende oranje schijf zakt de zon achter de bomen in het houtwallenlandschap ten oosten van Voorthuizen, maar slechts langzaam begint het te schemeren na een onbewolkte, warme dag. Vogels zingen hun avondlied terwijl het nachtleven ontwaakt. Een nachtvlinder fladdert voorbij en daar, in een struik aan de rand van het gazon, bromt iets.

Een meikever kiest het luchtruim in de berm van de Tolnegenweg tussen Voorthuizen en Stroe. - Kees van Reenen

MOOIE BEESTJES

Hans en Mariska Kool prijzen zich gelukkig met een prachtige grote tuin aan de Blotekamperweg. Een groot deel bestaat uit gazon, omringd door een diversiteit aan (meest groenblijvende) bomen en struiken. Hans is een geboren Voorthuizenaar, Mariska voegde zich zeven jaar geleden vanuit Lunteren bij hem. Al snel merkte zij in de lente de vreemde grote kevers op die vooral ’s avonds, maar ook overdag door de tuin vliegen. ,,Ik lag een keer in de zon toen er zo’n beest op me af kwam en tegen me aan botste. Daar schrok ik wel van. Er waren er zo veel dat ik ben gaan opzoeken wat het nou waren. Meikevers, dus. Gelukkig bleken ze niets te doen en het zijn eigenlijk wel mooie beestjes.”

Een gewone meikever werkt zich omhoog uit grond of slaapplek in bladstrooisel. - Kees van Reenen

GAATJES

Ze toont een dood exemplaar dat ze deze week vond. ,,Wel jammer dat deze niet die mooie borstels op z’n kop heeft.” Dan zal het een vrouwtje zijn, met de antennes bovendien samengevouwen. Mariska loopt naar het gazon en wijst op gaatjes van ruim een centimeter doorsnee. ,,Volgens mij komen ze daar uit, al heb ik het niet zien gebeuren.”

Meikevergaatjes tussen gras op parkeerplek in tuin van familie Kool. - Kees van Reenen

ZICHTBARE SCHADE

De maat klopt en ook het gedrag: meikevers leven als larve, engerling geheten, onder de grond, waar ze gras- en boomwortels eten. In grote aantallen kunnen ze zo zichtbare schade aanrichten aan gazons en weilanden. Na drie jaar zijn ze volgroeid, verpoppen in de herfst en komen in april of mei boven de grond om jong blad van eiken of andere bomen te eten – waar ze opnieuw voor enige schade kunnen zorgen – en zich voort te planten.

Zien we hier een meikevervrouwtje de grond in kruipen om eitjes te leggen? - Kees van Reenen

PREMIES UITGELOOFD

Een biologielesboekje uit 1977 spreekt over ‘meikeverjaren’: 1872, 1875, 1878… steevast één keer in de drie jaar. Er werden premies uitgeloofd en zo werd in 1875 in de omgeving Wageningen 511 hectoliter gevangen; in één liter gaan volgens de schrijver 400 meikevers, dus ging het om meer dan 20 miljoen beestjes, die werden gevoerd aan kippen en varkens, verwerkt tot humus of gegeten in meikeversoep.

Gazontuin aan de Blotekamperweg in Voorthuizen, een fijne plek voor meikevers. - Kees van Reenen

JEUGDVERMAAK

In de twintigste eeuw dalen de aantallen, vooral in de naoorlogse jaren door bestrijdingsmiddelen; pas nu begint de stand zich te herstellen. In grootmoeders tijd vormden meikevers een geliefd jeugdvermaak: kinderen vingen ze en namen ze in een luciferdoosje mee naar school om ze te ruilen of voor twee cent te verkopen. Sommige hadden witbestoven dekschilden en heetten ‘schimmel’ of ‘mulder’, vermoedelijk jonge vrouwtjes. Bruine mannetjes met grote voelsprieten heetten ‘koning’, vertelde Betje van Wessel (1915-2009) uit Lunteren ooit. 

Meikever is uit de grond gekomen onder vogelgaas en zoekt een weg omhoog. - Kees van Reenen

VAAG PATROON

Voor de kevers was het ongetwijfeld minder prettig, maar de kinderen leefden met zulke bezigheden dicht bij de natuur. Zou de driejarige cyclus nog bestaan? In de meikeverstatistieken op waarneming.nl is nog een vaag patroon zichtbaar, met een dieptepunt in 2023, wat een aanstaande piek dit jaar doet vermoeden. Inderdaad overtreft het aantal aprilwaarnemingen van dit jaar dat van voorgaande jaren fors; dat belooft wat.

Jagende laatvlieger. Deze grote vleermuissoort vangt graag meikevers. - Kees van Reenen

VLEERMUIZEN

Vanuit lage begroeiing kruipt een meikever te voorschijn en verdwijnt in de hoogte. Een andere komt aanvliegen van over de heg, landt onder een struik en verdwijnt uit het zicht; al op weg om eitjes te leggen? Inmiddels begint het donker te worden en verschijnen de vleermuizen. Eerst een rosse vleermuis, dan een op muggen jagende gewone dwergvleermuis en ten slotte duiken twee forse laatvliegers op boven de tuin, duidelijk op meikeverjacht.

Ook de even grote rosse vleermuis vangt meikevers, maar vooral laatvliegers zijn er dol op: vijf stuks en dan hebben ze hun buik al vol – ideaal, zeker nu de kraamtijd begint. Meikevers schadelijk? Niet als het aan de laatvlieger ligt.

door Kees van Reenen

Lees ook

Koning van de weide is verdwenen uit de regio; situatie rondom Grutto hachelijk