Over een paar dagen burgemeester van Ermelo: nog even afscheid nemen van Barneveld

BARNEVELD/ERMELO Het koperen jubileum heeft hij nét kunnen aantikken. Na 12,5 jaar plus enkele dagen wethouderschap, verlaat Hans van Daalen de gemeente Barneveld. Vanaf 1 december is hij de nieuwe burgemeester van de gemeente Ermelo. Tijd om terug te blikken op toch wel roerige tijden.

Horst, Houtdorp, Leuvenum, Drie, Speuld... En o ja, Staverden natuurlijk. Moeiteloos noemt Hans van Daalen, als een vlotte basisschoolleerling tijdens een les topografie, de verschillende buurtschappen op in de gemeente Ermelo. ‘Zijn’ gemeente Ermelo straks, want over een paar dagen mag hij zich burgemeester noemen van deze buurgemeente van Barneveld. ,,Tussendoor probeer ik me al een beetje in te lezen in de stukken. Al is dat dan uiteindelijk meestal ‘s avonds laat, want in de tussentijd zit ik ook nog vol in het Barneveldse werk en hebben we óók nog een verhuizing te regelen.’’

LUISTEREN Gelukkig houdt de vertrekkend wethouder van lezen. Tenminste, dat beweerde hij vlak na zijn aantreden in mei 2010 in deze krant, toen hij zich aan de Barneveldse samenleving voorstelde. In datzelfde interview destijds, sprak hij over zijn drijfveren om de politiek in te gaan. Over er willen zijn voor de ander in moeilijke tijden, over goed willen luisteren naar mensen en de vraag achter de vraag te willen horen. 

,,Dat klopt nog steeds’’, zegt Van Daalen monter en zelfverzekerd. Hij zit in één van zijn gemakkelijke stoelen in zijn kantoor, uitkijkend op het Dijkje. ,,In Ermelo geven ze aan dat ze voor mij gekozen hebben, omdat ze er na een roerige tijd vooral een verbinder nodig hebben. Iemand die gemakkelijk luistert, belangen afweegt en dán pas oordeelt. Dat is een beetje gek om van jezelf te zeggen, maar ik denk dat ik dat wel in me heb. En ik denk ook wel dat ik na meer dan zestien jaar wethouderschap mag stellen dat die aanpak voor mij werkt. Ik houd van samenwerken, ik houd van weloverwogen keuzes maken, maar dan moet er op een gegeven moment ook een knoop worden doorgehakt. Ik ben niet zo van het te lang blijven kletsen.’’

NIET ONERVAREN Ruim zestien jaar inderdaad, want toen Van Daalen in mei 2010 op z’n 38ste aantrad in Barneveld, had hij er al vier jaar wethouderschap in Amersfoort opzitten. En dáárvoor was hij al zes jaar gemeenteraadslid voor de ChristenUnie. ,,Ik was best jong toen ik hier in Barneveld begon, maar zeker niet onervaren. Ik denk dat dat, zéker in de begintijd, veel gescheeld heeft. Ik snapte toen al redelijk goed hoe politiek werkt.’’

(Lees verder onder de foto)

VEEL SCHAKELEN Van Daalen liet zich in zijn wethouderschap zien als een man die van alle markten thuis was. Zo beheerde hij, in wisselende samenstellingen, de portefeuilles binnen het sociaal domein. Denk aan jeugdzorg, armoedebeleid, huishoudelijke hulp en vluchtelingen. Maar hij hield zich als wethouder ook bezig met onder meer verkeerszaken, openbare ruimte, onderwijs en klimaatadaptatie. ,,Je zou kunnen zeggen dat dat in de praktijk nogal veel schakelen betekent’’, zegt hij. ,,Vaak is dat ook wel zo, maar dat is juist ook prettig en verfrissend. Het is goed om op heel verschillende vlakken bezig te zijn, want dat levert ook heel verschillende gesprekken en gesprekspartners op. En op sommige momenten was het juist ook handig, als zaken bij elkaar kwamen. Het leerlingenvervoer is daar een mooi voorbeeld van.’’

HECTISCH Hij vat meteen één van de lastige dossiers uit de afgelopen jaren bij de hoorns. Het busjesvervoer van scholieren in het speciaal onderwijs liep na de zomervakantie van 2017 volledig spaak, nadat het vervoer vanuit de Regio Foodvalley was aanbesteed. Scholieren werden te vroeg opgehaald of juist te laat. Soms kwam het busje niet eens opdagen. ,,Dat was wel even hectisch en zorgde ervoor dat ik heel veel gesprekken moest voeren met andere gemeenten, taxidiensten en schooldirecteuren. Maar het ergste vond ik dat juist de kwetsbare kinderen hier de dupe van werden. Bij de aanbesteding zijn toen in de voorbereiding fouten gemaakt, helaas. Daar hoort crisismanagement bij en uiteindelijk een goede oplossing. Sindsdien hebben we het vervoer als gemeente weer in eigen hand. Toch gaat het nu ook nog niet altijd goed. Personeelsgebrek is echt een probleem in deze branche.’’

Van Daalen kreeg de busjes weer op de rit. Net als de Valleilijn. Onder zijn vleugels lukte het om, in samenwerking met de regio, de provincie Connexxion en Prorail, in 2015 station Barneveld Zuid geopend te krijgen. ,,Een goede timing, als je het mij vraagt’’, zegt hij. ,,Want omdat woonwijk Veller toen voor een fors deel nog in aanbouw was, zorgden we ervoor dat nieuwe bewoners meteen aan dit station konden wennen. NS en Prorail denken vaak eerst aan aantallen reizigers om daarna pas faciliteiten in te zetten, ik draai dat graag om. Reizigersstromen kun je ook creëren, juist door op tijd de benodigde voorzieningen te realiseren.’’ Zijn beloning voor deze inzet rijdt nog dagelijks heen en weer tussen Amersfoort en Ede: een treinstel met zijn naam daarop. ,,Ik heb daar trouwens niet om gevraagd hè’’, haast hij zich te zeggen. ,,Maar het is natuurlijk wel een hele eer.’’

RANDVOORWAARDE Het is een kleine stap naar een andere zo gewenste treinverbinding: de stoptrein tussen Barneveld en Apeldoorn, met een tussenstop in Stroe. Al jaren wordt hiervoor gepleit, maar de regiosprinter, zoals deze lijn in de lobbydocumenten wordt genoemd, is nog geen steek dichterbij gekomen. ,,Het is heel jammer dat we die trein niet een fase verder hebben weten te brengen’’, zegt de wethouder. ,,Want volgens mij is het duidelijk dat er een behoefte is, en die zal ook alleen maar toenemen. Nu we weten dat het aantal inwoners in deze regio de komende jaren alleen maar fors zal toenemen, is het in mijn visie noodzakelijk dat je daar vooraf op inspeelt. Infrastructuur is gewoon een randvoorwaarde.’’

(Lees verder onder de foto)

Wethouder Hans van Daalen geeft startsein voor baggerwerkzaamheden bij Speeleiland in De Glind.                                     

De groei van Barneveld dan. In de ambtsperiode van Van Daalen zijn er duizenden Barnevelders bijgekomen en dat is te zien. De wegen zijn drukker geworden en wijk na wijk wordt aan de dorpen vastgeplakt. ,,Toen ik hier begon, sudderde de discussie over of Barneveld nu een dorp moet blijven, of toch meer stedelijk moet worden, nog na. Inmiddels is die keuze wel gemaakt. Of laat ik het anders zeggen: de ontwikkeling laat zien dat Barneveld verstedelijkt. Dat is geen doel op zich geweest, maar het is een logisch gevolg van de keuzes die we hebben gemaakt.’’ Die groei zet ook na het vertrek van Van Daalen onverminderd door. ,,Sterker nog, het gaat harder dan ooit. Daarom is het ook zo belangrijk dat we doorpakken met die gewenste oostelijke rondweg. Die rondweg is een dominosteentje, want als die er eenmaal ligt, kan de Van Zuijlen van Nieveltlaan een goede ringfunctie om het centrum worden en kunnen we de Burgemeester Kuntzelaan - met zijn beruchte fietsoversteek - fors afwaarderen. Alles hangt met elkaar samen.’’

Die Kuntzelaan, daar heeft de wethouder veel mee te stellen gehad. Sinds de herinrichting van de weg in 2017, zorgde de fietsoversteek bij De Hebberd talloze malen voor verhitte discussies in de gemeenteraad. ,,Hoe je het ook wendt of keert, het is en blijft gewoon een heel lastige plek, waar fietsers van alle kanten oversteken’’, zegt de wethouder, die er zelf ook geregeld een kijkje nam. Recent gebeurde er weer een ongeluk. ,,En meteen wordt de vraag weer opgeroepen wat er nu mee gebeuren moet. Als er één perfecte oplossing voor deze plek zou bestaan, hadden we ‘m al lang en breed uitgevoerd. De échte oplossing ligt in de toekomst, wanneer de weg hier wordt afgewaardeerd met bijvoorbeeld een knip.’’

GEDULD Zo kan de vertrekkend wethouder nog wel even doorgaan over verkeersproblemen, want we hebben het nog niet eens gehad over knooppunt A1/A30 of over de oostelijke rondweg. ,,Drie jaar geleden viel mij de eer te beurt om met - toen nog - gedeputeerde van de provincie Christianne van der Wal, met een skelterritje de Voortse Ring om Voorthuizen officieel te openen. De plannen hiervoor hebben meer dan veertig jaar geduurd. Ik hoop dat mijn opvolger veel geduld heeft, maar hopelijk niet zó lang hoeft te wachten op de rondweg bij Barneveld.’’ Maar geduld moet je ook leren waarderen, vervolgt de wethouder. ,,Wat in de politiek heel belangrijk is, is dat je, zéker bij langlopende trajecten, elke kleine overwinning moet vieren. Zo lang je het einddoel maar in zicht houdt. Dankzij ónze inzet als gemeente is knooppunt A1/A30 überhaupt bij het Rijk op een lijstje terechtgekomen. Als je er dagelijks langsrijdt - of stilstaat - heb je er misschien niet veel aan, maar achter de schermen is er wel degelijk veel gebeurd.’’

(Lees verder onder de foto)

Genoeg over verkeer, vindt de wethouder. Deze dag van het interview is het aardig zonnig, maar de dag ervoor, toen de foto gemaakt moest worden, op zijn verzoek op het Oldenbarneveldplein, was het de hele dag regenachtig. Het klimaat verandert, horen we bijna dagelijks op het nieuws. ,,Het is heel goed dat hier nu veel aandacht voor is, terecht’’, zegt de wethouder, die ook op dát vlak zijn sporen wel heeft verdiend. Zo was hij voorvechter van projecten om tuintjes te onttegelen en regenwater in een ton op te vangen. ,,Dat zijn misschien kleine dingen, maar die helpen wél. Niet voor niets wide ik de foto graag laten maken op het Oldenbarneveldplein. Dit plein is de afgelopen tijd groener en klimaatrobuuster geworden. Het initiatief daarvoor kwam vanuit de wijk, er was een grote betrokkenheid. De gemeente en provincie hebben hier financieel aan bijgedragen. Dat vind ik een mooi voorbeeld van hoe je zo’n initiatief kunt waarderen.’’

Van Daalen verzit zich even en werpt een blik naar buiten, waar de ochtendzon nog steeds haar best doet. ,,We zullen ons met elkaar moeten realiseren dat het weer drastisch verandert. Dat we ons moeten instellen op zomers met flinke hoosbuien. Zo lang geleden was het niet dat grote delen van Limburg blank stonden. In die tijd maakte ik met mijn broer een motorrit door Duitsland en kwamen we ook langs een door watersnood getroffen gebied. Als je dan zelf ziet welk effect dat heeft, snap je pas goed waar het om gaat. En mijn gehamer op het weghalen van tegels in je tuin klinkt dan misschien klein, maar het is een begin. Als ook bedrijven hun grote terreinen op Harselaar meer maatregelen nemen om regenwater op te vangen en te vergroenen, komen we al een flinke stap verder.’’

(Lees verder onder de foto)

RUST IN CRISISTIJD Dat Van Daalen nu vertrekt, is voor de mensen direct om hem heen geen verrassing. ,,Ik maakte er de laatste tijd geen geheim van dat ik ambities had op dit vlak. Niet dat ik per se burgemeester wilde worden en dus maar overal sollicitatiebrieven naar toe schreef, maar toen ik vlak voor de zomer de profielschets van Ermelo las, voelde dat meteen goed. Deze gemeente, de sfeer en de uitstraling passen bij mij.’’ Terug naar de rust en de verbinding, volgens de aanbevelingsbrief uit het Ermelose zijn dat Van Daalens kernwaarden. De laatste jaren heeft de wethouder zich van die kant kunnen laten zien, in crisistijd. ,,Ik denk terug aan de ‘zandcrisis’, over het vermeend vervuilde zand van Vink en vooral de onrust daaromheen’’, denkt hij terug aan het najaar van 2018. ,,Aart (wethouder De Kruijf, red.) zat op dat moment in Zuid-Afrika, dus ik was de aangesproken persoon om namens het college als eerste het woord te doen. Ik, wij allemaal, maakten ons natuurlijk grote zorgen. Want stel nu dat er écht iets aan de hand zou zijn met dat zand, dat zou een enorm risico zijn.’’ 

Toch probeerde Van Daalen naar eigen zeggen de rust te bewaren en tegelijkertijd zo snel mogelijk boven tafel te krijgen hoe erg het nu echt was. ,,Binnen een paar weken was wel duidelijk dat er geen risico’s waren voor de volksgezondheid. Maar de nasleep vond ik heftig.’’ Een jaar na het debacle rees de vraag wie nu wanneer geïnformeerd was over het Vink-zand en ontstond een stevige welles-nietesdiscussie in het openbaar tussen oud-wethouder Gerard van den Hengel en wethouder Aart de Kruijf. Van Daalen: ,,Dat was een lastige tijd met een nare afdronk. Ik kan er eigenlijk ook niet heel veel meer over zeggen, maar het was niet leuk om mee te maken.’’

NIET AFWIJZEND Het tekent zijn werkwijze. ,,Ja, zéker in roerige tijden is rust en stabiliteit een groot goed. Toen wij door de provincie Gelderland gevraagd werden of we openstonden voor een fusie met Scherpenzeel, hebben we geen ‘nee’ gezegd. Het was niet ons idee, maar we stonden er ook niet afwijzend tegenover. We hebben ons constructief opgesteld. Zo’n gek idee was het ook niet, gezien het feit dat gemeenten steeds meer taken toebedeeld krijgen. Toen we er vervolgens binnen het ambtelijk apparaat steeds meer naartoe gingen werken dat er een fusie zou komen, ontstond er wel een moment dat een weg terug onwenselijk zou zijn. Dus ja, op dat moment vond ik het om eerlijk te zijn jammer dat de fusie uiteindelijk niet doorging, omdat er veel tijd en energie in was gestoken.’’ Of zijn nieuwe gemeente Ermelo ooit onderdeel uit zou gaan maken van grote broer Harderwijk? ,,Haha, ja díe vraag had ik wel verwacht. Maar dat gaat niet gebeuren. Ermelo is met 27.000 inwoners groot genoeg om zelf zaken te regelen. Bovendien zitten ‘we’ al in een samenwerkingsverband met, inderdaad, Harderwijk en met Zeewolde.’’ 

(Lees verder onder de foto)

Overhandiging ‘Barnevelds Manivest waardig ouder worden’ aan minister Carola Schouten.

KRACHT GEVEN Van Daalen is niet een man die te koop loopt met zijn successen, maar zich liever wat bescheiden opstelt. Bij zo’n afscheidsinterview is dat helaas lastig. ,,Ik mag ook best blij zijn met wat er tijdens mijn wethouderschap gerealiseerd is’’, zegt hij voorzichtig. ,,Ik denk aan het Centrum voor Jeugd en Gezin, aan de acties die we hebben ingezet om kindermishandeling en huiselijk geweld tegen te gaan, en aan het recent vastgestelde armoedebeleid. Mooie zaken die direct van invloed zijn op het welzijn van veel mensen. Dergelijke ontwikkelingen komen dicht bij mijn politieke drijfveren. Ik wil mensen ondersteunen en kracht geven.’’ Precies dáárom vindt hij de recente onthullingen over seksueel misbruik in met name de jaren tachtig en negentig in jeugddorp De Glind, dit najaar naar buiten gebracht via Omroep Gelderland, lastig. ,,Natuurlijk mag dit nooit gebeuren, ik ben hier echt heel erg van geschrokken. We moeten hier goed mee omgaan en ervoor zorgen dat mensen die dit is overkomen, zo goed mogelijk begeleid worden.  Maar wat ik zo jammer vind, is dat nu een beeld is geschetst van één grote probleemsituatie in het hele dorp, terwijl ik weet dat er heel veel gezinsouders en betrokkenen zijn die zich met een goed hart inzetten voor kwetsbare kinderen. En ik weet ook dat heel veel kinderen hier een veilige plek in hun leven gevonden hebben.’’ 

EERLIJKE VERDELING Juist voor die pleegzorg zette Van Daalen zich de afgelopen jaren ook op financieel vlak in. ,,Wij hebben als gemeente landelijk aangekaart dat er een scheve situatie ontstaan was. Terwijl we sinds 2015 verantwoordelijk werden voor jeugdzorgkosten, hadden we, door het jeugddorp, onevenredig veel kinderen voor wie we die zorg moesten betalen. Dankzij ook weer lang lobbyen is dat sinds dit jaar rechtgezet via het zogeheten ‘woonplaatsbeginsel.’’ Dat gaat volgens de wethouder verder dan een eerlijke verdeling van geld. ,,Het is ook emotioneel waardevol, als een pleegkind betrokkenheid voelt bij de gemeente van herkomst. Het is mooi als er een bepaalde verbinding kan blijven bestaan.’’

(Lees verder onder de foto)

Opening fietsdepot Barneveld, door wethouder Hans van Daalen.

En dan hebben we het wel zo’n beetje gehad, qua crises in de tijd van Van Daalen. O nee, er was ook nog corona. ,,Wat me daarvan bijblijft, is toch vooral hoe enorm waardevol het is om mensen in het echt te ontmoeten, te spreken, elkaar in de ogen te kijken. Natuurlijk hebben we allemaal tot vervelens toe online een revolutie doorgemaakt, maar vergaderen achter een beeldscherm is zo zakelijk geworden, al het persoonlijke lijkt soms weg.’’ Ook al die officiële momenten van openingen en huwelijken had de wethouder voor geen goud willen missen. ,,Voor de grap nam ik af en toe mijn eigen schaar mee in mijn binnenzak. Om lintjes door te knippen, grapte ik dan. Op zo’n manier klinkt het misschien wat simpel, maar die ontmoetingen zijn ontzettend waardevol. Als je als bestuurder op een goede manier besluiten wil nemen voor je gemeenschap, moet je wel weten wíe die mensen zijn en wat ze drijft.’’

De komende tijd gaat Van Daalen zich volledig toeleggen op de Ermelose gemeenschap.,,Al hoop ik tussendoor nog wat tijd over te houden voor mijn allernieuwste hobby: koken. Sinds enige tijd probeer ik elke week een nieuw recept voor soep uit. Mijn paddenstoelensoep was al een succes, maar zelfs de pastinaak-mosterdsoep van vorige week werd bij ons thuis met smaak gegeten. Soms moet je gewoon iets nieuws durven proberen.’’

Geschreven door Wouter van Dijk