Doedelzakspeler Reinout (14) geniet van ‘uitdagend instrument’

BARNEVELD Geen piano, gitaar of drums maar de doedelzak. Een bijzonder instrument om op jonge leeftijd te spelen. De 14-jarige Reinout uit Barneveld doet het al jaren met veel plezier.

,,Pakken we de eerste maat. Eén…twee…’’ Tikkend met zijn voet op de vloerbedekking geeft instructeur Jelle de maat aan. De vingers van Reinout en de andere twee leerlingen bewegen vliegensvlug over hun ‘practice chanter’ en harmonieus klinkt de eerste maat van het Schotse nummer Mairi Bhan. Deze ‘practice chanter’, een soort oefenfluit, maakt het mogelijk om de melodie van een doedelzaknummer te spelen zonder dat de doedelzak in zijn geheel bespeeld hoeft te worden, vertelt Reinout later. Het is dinsdagavond in basisschool De Vogelhorst in Barneveld.  De plek waar de Barneveldse doedelzakband Pegasus Pipes & Drums wekelijks samenkomt voor de repetitie. Reinout, derde klas scholier aan het Johan van Oldenbarnevelt Gymnasium in Amersfoort, maakt al zo’n 3,5 jaar lang deel uit van deze formatie.

GEEN VERRASSING Slechts tien jaar oud is Reinout als hij zich in februari 2019 aansluit bij ‘Pegasus’. ,,Ik kom uit een erg muzikaal gezin. Mijn ouders zingen en mijn oudere broer gaat volgend jaar een opleiding tot muziekdocent volgen. Mijn moeder wilde graag dat ik minstens een jaar op muziekles ging.” Dat Reinout ervoor kiest om doedelzaklessen te gaan volgen, komt niet geheel als een verrassing. ,,Tijdens een bezoek aan museum Archeon in Alphen aan de Rijn heb ik een keer een doedelzakspeler zien spelen. Toen voelde ik mij al erg aangetrokken tot het instrument.” Niet een alledaags instrument om te bespelen zou je denken, maar wat blijkt? Op steenworp afstand van het huis van Reinout blijkt al die tijd een doedelzakband te zitten: Pegasus Pipes & Drums. Een 25 koppen tellende doedelzakband in Schotse traditie, bestaande uit pipers (doedelzakspelers) en drummers.  

OP GEVOEL Van begin af aan spelen op de complete doedelzak zit er helaas niet in voor Reinout. ,,Je begint op de ‘practice chanter’. Daarmee oefen je de eerste twee tot tweeënhalf jaar de melodieën van de doedelzaknummers. Ik heb het geluk dat ik voor de doedelzak al bamboefluit speelde. Het spelen van de melodieën gaat mij daardoor redelijk eenvoudig af.” Sinds de zomer van 2021 speelt hij op de complete doedelzak. De lessen op het oefeninstrument blijven wel een vast onderdeel van de repetitieavonden. ,,Het spelen van de doedelzak gaat veel op gevoel. Dat vond ik best even wennen aan het begin. Het is een vrij uitdagend instrument om te leren spelen, maar als je het eenmaal een beetje onder de knie hebt, dan is het vrij goed te doen.” Dat het spelen van de doedelzak geen appeltje-eitje is, maakt het juist zo leuk voor Reinout. ,,Iets nieuws leren bevalt mij wel en ik houd wel van een uitdaging.”

(Lees verder onder de foto)

OORLOGSVETERANEN De Barneveldse doedelzakband waar Reinout lid van is, geeft geregeld muzikale ondersteuning aan evenementen en gelegenheden. Dit voorjaar maakte Reinout zijn debuut tijdens het bevrijdingsdefilé in Wageningen van 5 mei. ,,Er was een optocht met muziek en militaire voertuigen. Daar liepen wij als band marcherend tussen, terwijl we onze muziek aan het spelen waren. Er waren drie oorlogsveteranen aanwezig en langs de kant van de weg stonden een heleboel enthousiaste mensen. Het was een leuke ervaring.”

Bij officiële gelegenheden gaan de pipers en drummers van Pegasus gekleed in het Full Dress uniform. ,,Dat is het uniform met alles erop en eraan. Je draagt dan een grote muts met struisvogelveren, een groene jas met een embleem op de rechtermouw en een speld. Daaronder draag je de kilt met de Schotse ruit en rood met zwarte kousen.” Voor de warmere dagen is er het Day Dress uniform. ,,De groene jas wordt dan vervangen door een lichtblauwe blouse met daaroverheen een zwart gilet. En in plaats van de verenmuts draag je een glengarry, een wat kleinere muts gemaakt van een dikke wollen stof en die is versierd met een rode pompon aan de bovenkant. ,,Ik vind het wel geinig om een uniform te dragen. Ik zie het als een kostuum dat past bij het thema van de band.”

(lees verder onder de foto)

Reinout met een aantal andere leden van Pegasus Pipes & Drums.

LESGEVEN Naast de wekelijkse doedelzakles en de scouting in het weekend, speelt school een belangrijke rol. Binnenkort kiest Reinout zijn vakkenpakket voor de komende schooljaren. Dat is nog geen gemakkelijke keuze. ,,Ik vind heel veel dingen interessant. Elektronica en techniek heb ik altijd al erg leuk gevonden. Als vierjarige haalde ik al de dvd-speler uit elkaar. Wiskunde, geschiedenis en talen vind ik ook wel aardig. Nu is daar ook nog muziek bijgekomen.” Heeft de creatieve duizendpoot ambities om van zijn hobby zijn beroep te maken? ,,Mijn focus ligt nu vooral op school. Het doedelzakspelen zie ik als een hobby waar ik de komende jaren nog wel mee blijf doorgaan. Er zijn nog een heleboel nummers die ik nog niet ken, dus er is nog genoeg te leren. Wie weet ga ik ooit nog eens lesgeven in doedelzak spelen. Daarvoor wil ik wel eerst nog beter worden in het spelen en wat meer ervaring opdoen met optredens.”

* Om privacyredenen is de achternaam van Reinout niet vermeld.

UIT SCHOTLAND

De Schotse doedelzak is een bijzonder luid instrument dat van oorsprong bedoeld is voor op het slagveld. De Schotse doedelzaknummers zijn daardoor ook vooral marsnummers die hun oorsprong hebben liggen in tijden van oorlog.

De doedelzak is een rietinstrument waarbij het riet indirect bespeeld wordt via een luchtkamer. Deze luchtkamer maakt het mogelijk om een continue luchtstroom te creëren. De zak (luchtkamer) waar de lucht in zit, wordt onder de arm gehouden en ineen gedrukt, waardoor een toon in de drie pijpen kan ontstaan. Op één pijp (de chanter) speelt men de melodie, terwijl de drie andere pijpen voortdurend dezelfde toon voortbrengen.

Geschreven door Amber Dresken