Columnist Marthijn van Leeuwen mijmerde over hooggeletterdheid; ‘Verbeelding is echt iets anders dan een beeldscherm’

ERMELO Ik liep nog een week met mijn hoofd hoog in de wolkeloze hemel. Het zweet gutste van de gletsjers af, die het normaliter in september wat rustiger aan gaan doen. Ook ik doe het wat rustiger aan. Vanwege toenemende senioriteit kreeg ik van mijn kerk een extra week vakantie. Voor wie dit jaar een studiekeuze moet maken of bij wie de studie niet bevalt: wordt predikant! Maar, ach, kleine kans dat je dit leest. 40 procent kans dat je deze column niet eens kunt lezen. Tsja, dan heb je aan het predikantschap ook niet zoveel. Mijn enige trots is mijn bibliotheek. 

Nu, deze week dus ook voor mij even geen boeken, op een kleintje na dan. Ondertussen gaven we onze ogen de kost. Gelukkig is er een boek voor laaggeletterden dat goed te lezen is. Het boek van de natuur. Ik zou het zelfs liever -in navolging van de bewoners van het Britse Eiland- schepping noemen. In het Engels is creation geen beladen woord. 

Wie spreekt van schepping, heeft het nog niet per se over 6 dagen. Zelfs de oerknal hoeft niet te worden uitgesloten. Wie rondkijkend over schepping mijmert, beseft dat hier een onzichtbare hand achter zit. Dat besef gaat dan langzamerhand onder je huid zitten. Het gaat je leven bepalen (lees: begrenzen).

Met de vriend waarmee ik op pad was -zware rugzak, gedeelde tent en bijna geen bereik- deel ik liefde voor taal en schepping. Al komen we er ook nooit helemaal uit. We horen om ons heen vaak mensen zeggen: de natuur is zóó mooi. En wij maar denken: zie je dat dan niet, hoe wreed de natuur kan zijn? Anderen zien juist een argument tegen een god: moet je eens kijken hoe ontzaglijk wreed de natuur is. Hoe rijmt dat met het bestaan van een god? 

Daar zitten wij dan klem tussen. We delen een opvoeding met (bepaalde) psalmen. Zo kennen we psalm 8 en 121 uit ons hoofd, ook zonder bereik. Maar 104 en 148 gaan helemaal voor ons leven, wanneer we ze hardop beluisteren, hoog in de bergen, tussen de rotsblokken en ijsmeren, knalrood bosbessenblad en biddende buizerds. Het is dat ene boek wat ons het boek van de natuur leert lezen. Helemaal wanneer we even uit onze tent komen en de wolkeloze hemel zonder lichtvervuiling aanschouwen. Het melkwegstelsel met een streep van 200-400 miljard sterren. Adembenemend doet het ons toch leven.

Waar begint geletterdheid? Bij verwondering en nieuwsgierigheid. Verbeelding is echt iets anders dan een beeldscherm. Achter beide zit een krachtenveld. Even nog denk ik aan een jonge man die ik mocht begeleiden op weg naar het doen van geloofsbelijdenis. Hij had twee vrienden, van wie er één volledig blind is. Met z’n drieën maakt hij elk jaar een wandeltocht in de bergen, met rugzak en tent. Dan weet je toch zeker dat er ook een vierde bij is? 

Ds. Marthijn van Leeuwen

Lees ook

Columnist Marthijn van Leeuwen over een wonder dat letterlijk in rook opgaat in ‘Fireproof’