Columnist Fransje Heijkoop blikt terug op een confrontatie met etnisch profileren in nieuwe column ‘Etnisch profileren’

Het Schengenakkoord is daadwerkelijk op 26 maart 1995 ingegaan. De eerste landen die meededen waren de Benelux, Duitsland en Frankrijk waardoor deze landen  de controles aan de binnengrenzen geleidelijk konden ontmantelen en voorgoed afschaffen. Weg waren de douane hokjes en de slagbomen. Ons gezin voelde zich meer Europees. Jongeren konden nu gemakkelijk in de zomer met Interrail reizen in de Benelux en vooral later door Midden Europa.

Wie had ooit gedacht dat het - in Congo geboren kamerlid Mpanzu Bamenga van D 66 - tijdens het zomerreces van 2025 een initiatiefwet naar de Raad van Staten zou sturen over etnisch profileren? Het Kamerlid wil dat expliciet in de wet komt te staan dat het verboden is om mensen mede op basis van hun huidskleur te controleren en te selecteren. Die aanvulling moet er komen!

In Trouw, dat ik een jaar had bewaard, lees ik nu op 8 augustus nogmaals zijn verhaal. (Die wet is er nog stééds niet).

,,Toen ik in april 2018 op Eindhoven Airport, op weg naar de uitgang liep werd ik plots staande gehouden door de marechaussee. Een ongemakkelijk gevoel bekroop mij maar ik dacht nog: misschien is er iets gebeurd, laat ik maar meelopen.Ik gaf mijn paspoort aan de man die mij aan een extra controle onderwierp en terwijl hij via de portofoon gegevens uitwisselde, keek ik om me heen. Iedereen mocht doorlopen behalve een andere zwarte man en een zwarte vrouw met twee kinderen. Het was alsof mijn lichaam eerder dan mijn hoofd doorhad: hier klopt iets niet”!

Het zal rond 1986 en 40 jaar geleden geweest zijn dat ik met mijn man met die intercity die van Londen naar Parijs ging. Bij de grensovergang in Frankrijk kwam de marechaussee de paspoortcontrole doen. Blijkbaar zaten er Franssprekende vrouwen in de trein en dat gaat dan vlotter dacht ik. Wij hadden onze paspoorten al in de aanslag maar het duurde een eeuwigheid en de vrouwen moesten gaan staan. Toen zag ik dat het zwarte, nog vrij jonge vrouwen, waren! Ik kookte van binnen van woede toen de marechaussee ons ongeïnteresseerd voorbijliep. ,,Voici món passeport !!” met de klemtoon op món. Bewust had ik het hard genoeg geroepen zodat de 3 vrouwen het konden horen. Mijn man was bang dat de marechaussee mij uit de nog stilstaande trein zou gooien. Met deze vorm van etnisch profileren had ik dat er graag voor over gehad! Dat een witte onbekende vrouw het opnam voor deze Congolese vrouwen hadden ze nooit eerder meegemaakt. Het waren 3 artsen die na een internationaal congres vanuit Parijs terugvlogen naar Kinshasa airport in Congo.

Zwarte arts of niet: iedereen is welkom die zich aan de geldende regelgeving houdt.

Nota bene: Een jaar later is de aangepaste initiatiefwet nog niet ingegaan en ingediend bij de Tweede Kamer, maar het legislatieve proces is nog niet afgerond!

Etnisch profileren is tot een een giftige cocktail uitgegroeid en heel moeilijk uit te roeien. Hoever gaat onze solidariteit anno 2026?

Fransje Heijkoop

Lees ook

Columnist Jos Jongeling ervaart de grenzen van zijn lichaam in nieuwe column ‘Lijfeigen’