Columnist Philippe Abbing ervaart brokkelbrein bij nieuwe generatie: ‘Concentratie van een goudvis’
6 juni 2025 om 17:30 ColumnDe examens zijn weer achter de rug. Opluchting alom. Voor de leerlingen zelf, maar ook voor de ouders, broers, zussen en iedereen in hun directe omgeving. Want een examenperiode is niet alleen voor de kandidaat stressvol – het hele huishouden leeft mee.
Mijn zoon deed dit jaar eindexamen TL. Of hij geslaagd is? Op het moment van schrijven weet ik het nog niet. Hij stond er met zijn schoolexamens redelijk voor. Maar zijn motivatie is, laten we zeggen, bescheiden. School is volgens hem vooral “saai”. En dus verdwijnen opdrachten op de achtergrond, ten gunste van belangrijkere zaken als gamen, brommer rijden of werken.
En tja, wie neemt het het onderwijs kwalijk? Hoe win je de strijd om aandacht als je moet concurreren met TikTok, YouTube Shorts en Insta Reels? Wat ooit begon als grappige filmpjes van leuke mensen, is uitgegroeid tot een miljardenindustrie waar alles draait om aandacht – jouw aandacht. Het algoritme weet precies wat je wil zien, en serveert dat in een eindeloze stroom hapklare prikkels. Geen rust, geen stilte, geen ademruimte. Alles knip-plak-snel-flits. En doorklikken maar.
Het gevolg? Een generatie met een brokkelbrein. Aandachtsspanne van een goudvis. Steeds sneller afgeleid, steeds moeilijker tot focus te brengen. Hersenen die reageren in plaats van reflecteren.
En dan ligt daar opeens dat examen Aardrijkskunde. Twee uur stilzitten. Lezen. Nadenken. Schrijven. Op papier. Alsof je een sprinter vraagt om een marathon te lopen. Geen algoritme om je erbij te houden. Geen dopaminebeloning na drie seconden. Gewoon: jij, je pen en dat papier.
Voor zijn examens heb ik hem verplicht om twee keer twee uur per dag te studeren. Met veel gemor, maar hij heeft het gedaan. En dat verdient, eerlijk is eerlijk, een dik compliment.
Het goede nieuws? Het brein is neuroplastisch. Het kan zich aanpassen. Dus een brokkelbrein is geen eindstation, maar eerder een tussenhalte. Mits je er iets aan doet. Niet vanzelf. Niet zonder weerstand. Maar het kan.
Misschien zijn de examens dan wel precies wat hij nodig had: een wake-upcall, een realitycheck en een spiegel.
En heel misschien — heel misschien — ontdekt hij ooit dat focus ook voldoening kan geven. Dat rust ook rijkdom is. En dat je soms pas echt wint, als je leert om je niet voortdurend te laten afleiden. Want een brokkelbrein mag dan van deze tijd zijn — het is geen brein om je toekomst op te bouwen.
