Columnist Hans van Zetten over transactioneel leiderschap: ‘Ik moest even op zoek naar waar dit voor staat’

28 februari 2025 om 17:55 Column

ERMELO Zo wordt het optreden van de nieuwe president van de Verenigde Staten van Amerika genoemd.

Ik moest even op zoek naar waar dit voor staat. Kenmerkend zijn duidelijke doelen, resultaat gericht zijn en honderd procent loyaliteit van medewerkers met beloningen en sancties als instrumenten.

Van tegenwerking verdachte ambtenaren moeten zo snel mogelijk vervangen worden door loyalisten. En dus worden in de VS duizenden federale ambtenaren de wacht aangezegd.

Onder leiding van Elon Musk is het Department of Government Efficiency ingesteld als sloophamer van een overheid die uit zijn jasje is gegroeid.

Internationaal geldt het nationalistische gedachtengoed America First. Daarin past het om het Panamakanaal over te nemen, Canada als 51ste staat aan de VS toe te voegen, Groenland te annexeren en de Gazastrook zonder Palestijnen te transformeren in een toeristisch paradijs aan de Middellandse Zee.

Kers op de taart voor miljardair Trump is de Nobelprijs voor de Vrede als hij de oorlog tussen Rusland en Oekraïne kan beëindigen. Ook daar ligt een businesscase aan ten grondslag: Trump is uit op de zeldzame aardmetalen in Oekraïne.

Intussen ligt de NAVO op apegapen. In een maand tijd is de wereld drastisch gewijzigd.

Wat is het verschil tussen het nationalisme van Poetin en Trump? Beiden zijn grote ego’s met een enorme honger naar macht.

Beiden eisen maximaal respect en waardering op zonder ook maar enig respect voor anderen te tonen.

Binnenlands kent Rusland al eeuwen geen scheiding der machten. En Trump wil als CEO dezelfde kant op. Buitenlands voeren beiden een koloniale machtspolitiek. Rusland al eeuwen. Trump met zijn actuele uitspraken. In welke wereld zijn we terecht gekomen?

Ik ben na de oorlog geboren en heb als dienstplichtig, reserve en beroepsmilitair gediend in een bipolaire wereld. De val van het IJzeren Gordijn in 1989 gaf ons zicht op een betere wereld. Dat zicht ben ik dit jaar kwijtgeraakt.

Transactioneel leiderschap is synoniem aan autocratisch leiderschap. Europa moet zich daartegen wapenen. De liberale democratie met kernwaarden vrijheid, verantwoordelijkheid, gelijkwaardigheid, verdraagzaamheid en sociale rechtvaardigheid is het waard verdedigd te worden.

Hans van Zetten