Hoe beter je kunt leren, hoe waardevoller je bent? Doodzonde vindt Nancy-Els: ‘Slimheid gaat over oneindig veel meer’

Wat is slim? Leerlingen weten maar al te goed waar het op school over gaat. Ze worden niet alleen gemeten door docenten, ze meten elkaar ook onderling aan het niveau wat ze volgen op school. Echte leerberen en nerds zitten op het vwo. Dat wordt zowel met afgunst als lacherig vastgesteld. 

Er is een onderlinge rangorde. En die rangorde wordt mede bepaald door hoe ‘goed je het doet op school’.  Gek genoeg heeft ons onderwijs kinderen wijsgemaakt dat hoe beter je kunt leren hoe waardevoller je bent. Ik vind dat jammer. Om niet te zeggen doodzonde.

Op school wordt uitsluitend gekeken naar wat we met een dure term cognitieve vermogens noemen. Naar hoe makkelijk je dingen kunt leren. Kunt onthouden. Daarvoor moet je je kunnen concentreren. Goed stil kunnen zitten. 
Maar slimheid gaat over oneindig veel meer dan dat. Over hoe goed je om je heen kijkt bijvoorbeeld. Hoe goed je dingen die je ziet, meemaakt en hoort met elkaar kunt combineren. Of je in staat bent je in te leven in andere mensen. Of je zélf na kunt denken en niet klakkeloos alles aanneemt wat je leest of hoort. Of je de gebaande paden durft te verlaten.

Het gaat vaak over wat nou ‘slim’ is. Een interessante vraag. Ik ben er (nog) niet uit. Maar Jean Piaget, een Franse pedagoog had er wel een idee over wat me aanspreekt. ,,Intelligentie is niet wat je weet, maar wat je doet als je het niet weet.” En volgens mij dekken die woorden de lading wel zo’n beetje.

Ik ontmoet regelmatig jongeren en volwassenen die niet tot hun recht kwamen op school. Die zichzelf daardoor dom vinden. Als ik deze woorden tegenover hen aanhaal dan zijn ze eerst verbaasd. Daarna zijn ze blij verrast. Zo hadden ze er nog nooit naar gekeken. Want dat weten ze vaak wel. Wat ze moeten doen als ze het niét weten. 

Nancy-Els de Jonge

Lees hier meer columns van huiswerkbegeleider en columnist Nancy-Els de Jonge.