Gratis expositie ‘Verzameld: Harderwijk in oorlogstijd’ met film bevrijding Ermelo in Stadsmuseum

HARDERWIJK Hun expositie ter gelegenheid van 75 jaar bevrijding van Harderwijk ging in 2020 door corona niet door. Drie jaar later kunnen Harderwijkers Nick Postma en Rik van Velzen alsnog hun collecties tonen, gecombineerd met objecten van het Stadsmuseum. De expositie Verzameld: Harderwijk in Oorlogstijd is gratis te zien van 21 april t/m 7 mei in de Smeepoortzaal.

Voor de opening zijn familie, vrienden en bekenden uitgenodigd. Nick en Rik zijn trots en vooral voldaan dat ze alsnog eer van hun werk krijgen. „We hebben onze plannen om een expositie in te richten nooit helemaal laten varen en zijn het Stadsmuseum dankbaar voor de medewerking.” Het heeft de eerste keer veel tijd en energie gekost. Ze zijn blij dat het nu het nu zoveel makkelijker gaat. „Veel voorbereiding was drie jaar geleden al gedaan. Onze teksten waren nog actueel en de posters die het nationale en internationale tijdsbeeld schetsen waren er nog. Dat scheelde veel tijd.”

WOESTE VERHALEN VAN OPA

Nick (50) verhuisde in 1996 van Engeland naar Nederland. Hij was als kind van 12 al geboeid door de Tweede Wereldoorlog door gesprekken met Britse veteranen en verzamelde allerlei objecten. Rik (38) hoorde als kind ‘woeste’ verhalen als hij bij zijn opa ging logeren. Vanaf zijn 16e begon hij met verzamelen. ,Als ik iets tegenkom, probeer ik het te verwerven’’, vertelt Rik, die sergeant-majoor is bij de verbindingsdienst in Amersfoort.

OBJECTEN STADSMUSEUM

De basis is hun eigen verzameling, aangevuld met objecten van het Stadsmuseum. Harderwijk in de oorlog was vanaf het begin de insteek. De expositie heeft veel documenten en foto’s van wat specifiek in de stad is gebeurd. Rik: ,,Iemand kreeg toestemming om met de avondklok buiten te zijn omdat hij moest werken voor het Rode Kruis. Er is een verbandkist van de Luchtbeschermingsdienst met inhoudsopgave die getekend is in Harderwijk. Er is een bidprentje van een Duitse militair die omgekomen is door een ongeluk. Hij viel achteruit uit een vrachtwagen en liep een schedelbasisfractuur op.”

DANKBRIEF JOODSE MAN

Riks overgrootvader Louis Kruijsdijk, geboren in Harderwijk, was marinier in de oorlog. In de Meidagen, van 10-14 mei 1940 heeft hij bij Hoek van Holland gevochten. Na de oorlog kreeg hij voor zijn verrichtingen diverse dankbetuigingen, o.a. een dankbrief uit 1947 van Abraham Härtz. ,,Een Joodse man uit Harderwijk die de oorlog heeft overleefd en die hij heeft geholpen om in veiligheid te brengen in 1942.” De documenten zijn in een vitrine te lezen.

GEDROPTE WAPENS ERMELOSCHE HEIDE

In de vitrine er naast ligt een Britse stengun. Over dit object zegt Nick: „Deze 9 millimeter mitrailleur is een van de vele wapens die werden gedropt op de Ermelosche Heide voor verzetsstrijders en binnenlandse strijdkrachten. Na de oorlog zijn ze bij de politie ingediend en jaren later zijn ze terechtgekomen in de collectie van het Stadsmuseum.”

Een ander object is de huls van een granaat die is afgeschoten op 18 april 1945, door een Canadese tank op de boulevard richting vluchtende Duitsers. „Zij trokken zich terug in boten richting Amsterdam op de dag dat Harderwijk werd bevrijd. Een jongeman heeft die huls met zijn voeten naar huis gerold. De huls is geschonken aan het Stadsmuseum.” 

FILM BEVRIJDING

Op het tv-scherm is een film te zien van de bevrijding van Harderwijk, Ermelo en Putten. Ook het tekenen van de capitulatie in Wageningen is te zien. Conservator Sophie van Steenderen noemt het een prachtige en boeiende expositie richting 4 en 5 mei. „Het gaat om de verhalen achter de objecten en de boodschap.” Burgemeester Harm-Jan van Schaik doet de opening en zegt daarover: „Het is belangrijk bewust te blijven van vrede en vrijheid. Wij zijn de laatste generatie die de verhalen uit eerste hand heeft gehoord en ook de eerste generatie die de verhalen moet doorvertellen.”

Marco Jansen