Columnist Philippe Abbing ziet kunst in leegstand: ‘Kijk je wat beter, dan valt het mee. Kijk je nog beter, valt het tegen’
5 september 2026 om 17:30 ColumnERMELO Volgens het CBS staan er in Ermelo zo’n 220 woningen leeg. Gemiddeld wonen er 2,1 mensen in een woning, dus een dak voor zo’n 450 mensen. Dat klinkt als een groot probleem. Maar zoals bij veel grote problemen: kijk je wat beter, dan valt het mee. En kijk je nog beter, dan valt het toch weer tegen.
Want wie even doorzoekt in de gemeentelijke getallen stuit op het schitterende begrip administratieve leegstand. Dat is de bestuurlijke manier om te zeggen: het klopt nog niet in ons systeem. Iemand verhuist, de nieuwe bewoner schrijft zich niet meteen in, en hop — op papier staat er niemand. Zoals een restaurantstoel met een ‘gereserveerd’-kaartje dat niemand weghaalt. Technisch leeg. Feitelijk niet.
Dan zijn er nog de woningen die wél écht leeg staan: naar schatting zo’n 50 tot 65 in Ermelo. Daar zit o.a. Veldwijk bij. Dat prachtige, historische terrein aan de rand van de bossen — ooit een van de grootste psychiatrische instellingen van Nederland — ligt er deels bij als een slapende schoonheid. Zonder prins die eraan komt. De karakteristieke panden staan leeg, het groen groeit er omheen, en de voornaamste activiteit lijkt te zijn dat er plannen worden gemaakt over de plannen.
Bij Veldwijk voelt dat extra wrang. Het is geen anoniem bedrijventerrein of een vergeten hoekje langs een industrieweg. Het is een gebied met allure, met geschiedenis, met bomen die ouder zijn dan de meeste procedures die erover worden gevoerd. Elke maand dat daar niets gebeurt, is er één te veel.
Maar ook staan panden van Uwoon leeg die wachten op renovatie of sloop-nieuwbouw: aan de Smutslaan, de Gelreweg en rond de Suikerbakker en Hamburgerweg. Renoveren gaat niet van vandaag op morgen. Een vriend van mij doet dit werk in Amsterdam voor woningbouwcoöperaties, en als hij vertelt wat erbij komt kijken, ga je toch even zitten. Niet alleen een tekort aan vaklieden. Maar voordat er één steen verplaatst wordt, moet een heel traject van plannenmakerij worden doorlopen. In theorie in Ermelo: 14 weken. Bij ingewikkelde projecten: 26 weken. En als er bezwaarmakers opstaan? Jaren.
Bezwaar maken is een recht. Maar soms lijkt het alsof we een systeem hebben gebouwd waarbij de vergunning voor het vergunningsbord langer duurt dan het vergunningsbord zelf. Juridische haarkloverij. Het goede nieuws: zodra er iets nieuws staat, went iedereen er razendsnel aan. De bezwaarmaker van destijds zit een jaar later tevreden op zijn balkon tegenover de nieuwe appartementen en denkt: eigenlijk best mooi zo. Misschien is dat de echte Nederlandse kracht — niet de snelheid van bouwen, maar de snelheid van vergeten dat we er ooit tegen waren.
Philippe Abbing
Reageren op de column kan via de redactie op ermelosweekblad@bdu.nl.
