Columnist Hans van Zetten over het belang van luchtverdediging: ‘Het wint nooit een oorlog, maar bij gebrek eraan wordt deze wel verloren’

29 juni 2025 om 17:30 Column

Het belang van luchtverdediging behoeft anno 2025 geen betoog. Dagelijks zien en lezen we de verwoestingen die raketten en drones aanrichten in Oekraïne, Gaza, Israël en Iran. Het menselijk leed is niet te beschrijven.

Luchtverdediging is defensief. Het beschermt militaire eenheden en objecten, bevolkingscentra en civiele infrastructuur tegen aanvallen door de lucht.

En de bescherming is nooit toereikend. Zelfs niet in Israël, dat het beste luchtverdedigingsstelsel ter wereld heeft. Elk luchtverdedigingssysteem is namelijk te verzadigen. Daarom…

Luchtverdediging wint nooit een oorlog, maar bij gebrek eraan wordt deze wel verloren. Zo luidt de ondertitel van de Leidraad Luchtverdediging van de Koninklijke Landmacht. Dit is het doctrine-boekwerk bestemd voor officieren die functioneel te maken hebben met luchtverdediging en airspace control.

Als auteur mocht ik het eind 2004 aanbieden aan de generaal-majoor Peter van Uhm, toen directeur Beleid en Plannen van de Landmachtstaf. Het was mijn laatste ‘wapenfeit’ na 34 jaar dienen als reserve- en beroepsofficier. Een maand later ging ik met leeftijdsontslag en was ik luitenant-kolonel buiten dienst.

Na het vallen van het IJzeren Gordijn in 1989, kondigde de Prioriteitennota al in 1993 de inkrimping van onze krijgsmacht aan. Het afstoten van alle Leopard tanks in 2011 voelde voor mij, opgeleid en getraind in het geïntegreerd optreden van slagkracht, manoeuvre, vuursteun, bescherming en logistiek, als nekslag.

Dan dient het Russisch kolonialisme zich weer aan. Onze politici ontwaken. In 2027 krijgt de Landmacht weer een tankbataljon terug. Ook de versterking met een pantserinfanteriebataljon is voorzien.

Mark Rutte wil de NAVO-luchtverdediging vervijfvoudigen. Tja, begrijp ik. Vooral voor landen zonder schuilkelders. Luchtverdediging wint nooit een oorlog, maar bij gebrek eraan wordt deze wel verloren.

Vorige week vernam ik van een collega, dat de Leidraad Luchtverdediging weer wordt bestudeerd en toegepast. Het aantal operationele Nederlandse luchtverdedigingsbatterijen groeit. Commandanten en hun staven trainen weer in de parallelle commandovoering tussen manoeuvre, vuursteun, bescherming en logistiek.

Is mijn geboekstaafde denkkracht toch nog van nut. Dat voelt goed.

Hans van Zetten