Voorlichting over de laatste levensfase: ‘Je kan er beter een jaar te vroeg over nadenken’

ERMELO In de laatste levensfase weet lang niet iedereen welke zorg er beschikbaar is. Met bijeenkomsten voor bewoners zorgt het Netwerk Palliatieve Zorg voor bewustwording. ‘Je kan er beter een jaar te vroeg over nadenken’. Tijdens de week van de Palliatieve Zorg van 4 tot en met 11 oktober wordt stilgestaan bij deze zorg en openen hospices hun deuren.

Willemien Schep is coördinator van het Netwerk Palliatieve Zorg Noordwest Veluwe. ,,Wij zijn een onderdeel van Gezond Veluwe, een koepelorganisatie van gemeenten en zorginstellingen”, vertelt zij.

Op initiatief van het netwerk kregen apotheken een vast aanspreekpunt voor ongeneeslijk zieken: ‘Als je palliatieve zorg nodig hebt, hoef je niet meer in de rij te staan.’

Daarnaast zet het netwerk in op de rol van palliatief verpleegkundigen. ,,Als je een slechte diagnose hebt gehad, komt er veel op je af,” zegt Schep. ,,Een palliatief verpleegkundige kan bij je thuis komen voor gesprekken, voordat je echt zorg nodig hebt. Voor de medische zorg kan je bij de huisarts terecht. Maar wie legt je uit dat je ook een beroep kan doen op vrijwilligers?”

Het gaat om bewustwording

VOORLICHTINGSBIJEENKOMSTEN 

Daarvoor zijn er de ‘Weet u wat u wilt-bijeenkomsten’, waarvan er de komende tijd weer een aantal zijn. Deze voorlichtingsbijeenkomsten worden georganiseerd in samenwerking met Medicamus, de samenwerkende huisartsen in de regio. ,,Het Amsterdam UMC onderzocht hoe we bewoners zo goed mogelijk kunnen bereiken en hoe we hen kunnen voorlichten over de laatste levensfase”, zegt netwerkondersteuner Leendert Braal. ,,Het gaat om bewustwording.”

De samenwerking met de huisartsen is daarbij van groot belang. Als een huisarts aangeeft dat hij behoefte heeft aan een bijeenkomst, gaat Braal met hem of haar in gesprek. ,,Ik leg de contacten met  de verpleegkundigen, vrijwilligers en organisaties van mantelzorgers. Verder lever ik de presentatie en stel ik een standaardbrief op.” De huisartsen versturen de uitnodiging daarna zelf aan hun patiënten.

BESCHIKBARE ZORG 

,,Iedere bijeenkomst bestaat uit drie delen”, vervolgt Braal. Tijdens het eerste gedeelte gaat het  over de beschikbare zorg in de laatste levensfase. Naast de huisarts en verpleegkundigen zijn er vrijwilligers actief vanuit organisaties als HEST. ,,Vrijwilligers kunnen ’s nachts ondersteuning bieden, zodat de naasten kunnen slapen.” Want ook familieleden, vrienden en buren hebben aandacht nodig.

,,Het draait niet alleen om degenen die zorgt ontvangen maar ook om degenen die zorg verlenen,” stelt Braal. ,,Ook voor mantelzorgers is het belangrijk om zich bewust te zijn van hun rol, want ongemerkt raken ze steeds meer betrokken bij de zorg.” Het Netwerk Palliatieve Zorg stimuleert daarom ook familieleden en naasten om mee te komen naar de bijeenkomsten. ,,Dat helpt ook weer in het gesprek.”

Het gaat erom hoe we in de laatste levensfase zoveel mogelijk comfort kunnen bieden

LOKALE ZORGVERLENERS 

Het tweede gedeelte van de bijeenkomst gaat in op de begeleiding in een hospice. Medewerkers vertellen dan wat ze in de stervensfase voor iemand kunnen doen. Daardoor zien bewoners meteen het gezicht van iemand die bij het hospice hoort. ,,Wij geloven dat het helpt als je iemand al een keer gezien hebt, op het moment dat je zorg nodig hebt”, licht Schep toe. Daarom laat het netwerk de lokale zorgverleners het woord doen.

Bij dit tweede gedeelte is de eigen huisarts aanwezig. ,,We geven voorlichting over medische keuzes, over reanimeren en over palliatieve sedatie”, vertelt Braal. ,,Ook over de wettelijke kaders voor euthanasie.” Maar palliatieve zorg omvat veel meer dan dat, benadrukt hij. ,,Het gaat erom hoe we in de laatste levensfase zoveel mogelijk comfort kunnen bieden. We dringen niets op, maar leggen keuzes voor om over na te denken.’

KEUZES VASTLEGGEN 

Op de spoedeisende hulp krijgt een patiënt zeker de vraag of hij of zij gereanimeerd wil worden. Goed als je daar van tevoren over hebt nagedacht. ,,Beter een jaar te vroeg, dan een dag te laat”, stelt Braal. 

Het derde gedeelte van de voorlichting gaat over de vraag hoe je keuzes kan vastleggen. ,,Een levenstestament is mooi, maar medische keuzes moet je bij de huisarts vastleggen.”

Na eerdere bijeenkomsten toonden deelnemers zich dankbaar. ‘Het is een opluchting als blijkt dat de huisarts met je in gesprek wil over de laatste levensfase. Dat stimuleert om er verder over na te denken, stelt Braal.’ Uit onderzoek blijkt dat 80% van de mensen er na een bijeenkomst over gaat praten. ‘Wacht niet tot het water aan de lippen staat,’ waarschuwt Braal. ‘We hopen echt dat mensen op tijd bedenken wat ze nodig hebben, want in de zorg is veel mogelijk.’

BESLOTEN 

In oktober en november 2025 zijn de volgende, besloten, bijeenkomsten gepland: 15 oktober huisartsenpraktijk De Korenmolen, 30 oktober huisartsenpraktijk De Lindeboom en 19 november bij huisarts Strijdhorst.

Deze bijeenkomsten zijn alleen toegankelijk voor patiënten van de betreffende huisartsenpraktijk.

Het Willem Holtrop Hospice in Ermelo. - MWJ van der Weide

HOSPICES

Tijdens de Week van de palliatieve zorg (4-11 oktober) openen hospices hun deuren: 8 oktober 19.30 uur hospice Jasmijn in Harderwijk, 9 oktober 18.30-20.30 uur Willem Holtrop hospice Ermelo en 10 oktober 10.00-15.00 uur hospice Nijkerk.

Op 9 oktober is er Alzheimer café: dementie, leven tot het laatst. Ook hier is sprake van palliatieve zorg. De bijeenkomst is van 19.30 uur tot 21.00 uur in De Baanveger aan de IJsbaanweg 45 te Ermelo.

Op 1 oktober begint op NPO 2 de televisieserie Leven tot het laatst, waarin Anita Witzier patiënten en zorgverleners volgt. Onder andere met een Harderwijkse verpleegkundige.

Lees ook

Vrijwilliger Bettie over haar werk bij Hospice Jasmijn: ‘Gewoon er zijn maakt het verschil’