Fransje Heijkoop maakte WO II bewust mee: ‘Ik wil graag mijn verhaal doorgeven’

31 oktober 2024 om 18:30 Mensen

ERMELO In Putten werd op 2 oktober de razzia herdacht die 80 jaar geleden plaatsvond. Ook in Ermelo stonden velen stil bij deze gebeurtenis. Voor Fransje Heijkoop heeft juist 29 oktober een speciale betekenis. Die dag werd Breda, de plaats waar de columniste destijds als kind woonde, bevrijd van de Duitsers.

Peter Pos

,,Natuurlijk kende ik het verhaal over de razzia in Putten al voordat ik in Ermelo kwam te wonen’’, vertelt Fransje Heijkoop. ,,Ik heb lang in Amersfoort gewoond. Als we gingen fietsen dan kwamen we wel eens in Putten zag ik het stenen beeld van de treurende weduwe. Dan voel je het extra omdat je zelf ook herinneringen aan de oorlog hebt.’’

Heijkoop werd in 1940 in Amersfoort geboren. Haar ouders verhuisden tijdens de oorlog naar Breda. ,,Mijn vader, Anton van Schijndel, was journalist voor de Eembode. Tijdens de bezetting werd in heel Nederland persvrijheid aan banden gelegd. In Breda maakte hij ondergronds ‘De Stem’. Hij had een radio verstopt in een boekenkast en luisterde stiekem naar Radio Oranje. Hij typte dan het nieuws ‘s nachts uit in de gang. Het bovenraampje van de voordeur was verduisterd en een gloeilamp hing boven zijn hoofd. Het was niet zonder gevaar want de buurman, eigenaar van ons huis, was een NSBer.’’

,,Ook al was ik nog heel jong, ik heb nog sterke herinneringen aan de oorlogstijd. Als het luchtalarm afging dan moesten we meteen naar de kelder. Ik zat vaak in een groot ijzeren bad met mijn sokjes op de noodvoorraad. Meestal aardappels en suikerbieten. Op de badrand zat een groot blad waarop ik legpuzzeltjes maakte.’’

HANSJE VAN MIERLO

,,We vluchtten ook wel eens naar de kelder van de Albert Heijn aan de overkant van de straat. Daar zat ook wel eens Hansje van Mierlo, die later de D66 oprichtte, ook met zijn ouders en hondje. 40 jaar later kwam ik hem een keer tegen op een congres van D66 en stelde me voor aan hem. Hij wist nog precies wie ik was, één van de drie zusjes Van Schijndel uit het Poppenhuis, zo noemde hij ons huis.’’

SIRENES LOEIDEN

,,Op 28 oktober 1944 was er weer een bombardement en zaten we weer in de kelder te wachten totdat het voorbij was. Terwijl de sirenes loeiden hoorden we ineens een gigantisch harde klap. Daardoor heb toen lichte gehoorschade opgelopen, hoorde ik later van een oorarts. Mijn ouders gingen na een tijdje kijken wat er aan de hand was, het was duidelijk dat ons huis geraakt was. Er bleek een raket precies op ons dak terecht gekomen. Dat was een afzwaaier van de Duitsers die in de buurt van Breda V-1 raketten afschoten.’’

,,Samen met mijn broertjes en zusjes bleef ik in de kelder wachten. Even later mocht ik alleen mee naar boven komen. Wat bleek, die raket was precies in mijn kamer terecht gekomen. Wat ik toen zag staat nog altijd op mijn netvlies. Het is één van mijn oudste herinneringen. Mijn bed hing half uit het raam en zag ik door het gat, gruis en stof, de mensen op straat naar boven kijken.’’

Een dag later werd Breda bevrijd. ,,We wisten helemaal niet dat dat er aan zat te komen, maar de Jeeps met Poolse soldaten reden door de stad. We waren ontzettend blij. Aan alles merkte je dat er bij iedereen een enorme last van de schouders was afgevallen. De wederopbouw begon heel snel, nog voordat de oorlog definitief voorbij was.’’

DOORVERTELD WORDEN

,,Ik vind het heel belangrijk dat de oorlogsverhalen worden doorverteld. Putten komt dan héél dichtbij. Als respect en verdraagzaamheid een leidraad voor ons zijn, zouden verwoestende oorlogen ondenkbaar moeten zijn.’’

,,Dat is ijdele hoop, vrees ik.’’