‘Ruimte genoeg voor wolven op de Veluwe’

OTTERLO Met de geboorte dit jaar van minimaal dertien welpen op de Veluwe neemt het aantal wolven snel toe. Lang niet iedereen is daar blij mee, maar volgens natuurorganisaties is er nog ruimte genoeg voor nieuwe territoria. ,,Veel wild en weinig mensen, dat is ideaal voor de wolf.’’

De geboortecijfers zijn afkomstig uit een vorige week naar buiten gebrachte tussenrapportage van bureau BIJ12, dat voor de provincies alle ontwikkelingen rond de wolf bijhoudt. Het gaat in dit overzicht om de periode vanaf 1 mei tot en met 31 juli. Het minimumaantal wolvenwelpen is door de onderzoekers in deze drie maanden vastgesteld op basis van foto’s en beelden van wildcamera’s. ,,Dat kunnen er mogelijk meer zijn als wolven nog niet samen op camera zijn verschenen’’, wordt daaraan toegevoegd.

Volgens BIJ12 zijn er dit jaar in totaal minstens zestien welpen geboren in Nederland, bij vier wolvenparen. Drie welpen zijn aangetoond in het gebied Zuidwest-Drenthe/Zuidoost-Fryslân, hier is voor het eerst sprake van een roedel: een paar met jongen.

GIGANTISCH De andere dertien welpen zijn waargenomen op de Veluwe. Op de Noord-Veluwe zijn dat er minimaal zes, aldus BIJ12. Het is alweer voor het vierde achtereenvolgende jaar - sinds 2019 - dat in dit gebied jongen zijn geboren. 

De Noord-Veluwe is een enorm gebied ten noorden van de snelweg A1, globaal gelegen in de driehoek Apeldoorn, ‘t Harde en Putten. Daarin liggen onder meer Kroondomein Het Loo, de Elspeetse en Ermelosche Heide, het Leuvenumse Bos en het Speulderbos.

De Noord-Veluwe is nu nog het ,,gigantische territorium’’ van één wolvenroedel, zegt Glenn Lelieveld, coördinator van het Wolvenmeldpunt van de Zoogdiervereniging, dat samenwerkt met BIJ12.

VIER TERRITORIA Het gedeelte van de Veluwe ten zuiden van de A1 is een stuk kleiner, maar daar zijn inmiddels al vier territoria. ,,Het gaat daar om twee roedels, één paartje en een solitaire wolf’’, licht Lelieveld toe.

Een wolvenstel op de Midden-Veluwe heeft voor het eerst jongen gekregen, dat zijn er minimaal vier. Onder de Midden-Veluwe vallen het uitgestrekte natuurgebied tussen Harskamp (inclusief kazerneterrein), Hoenderloo en Apeldoorn en daarnaast rond Kootwijk, Radio Kootwijk en Hoog Buurlo.

De tweede nieuwe roedel is gevormd op de Zuid-Veluwe binnen de hekken van nationaal park De Hoge Veluwe. Volgens de onderzoekers van BIJ12 zijn daar minimaal drie jongen geboren.

VEELVULDIG Het derde territorium onder de A1 ligt op de Zuidoost-Veluwe, waar ,,veelvuldig een wolf en wolvin op de camera zijn vastgelegd’’. Ook dit is een groot natuurgebied, doorsneden door de snelweg A50, met onder meer nationaal park Veluwezoom (met de Posbank), Loenermark en ook het Deelerwoud.

De Zuidwest-Veluwe, tussen ruwweg Otterlo, Ede en Renkum, is het vierde territorium. Hier wordt ,,met grote regelmaat een wolvin op wildcamera vastgelegd’’, meldt BIJ12. Op de Zuidwest-Veluwe liggen onder meer de natuurgebieden Planken Wambuis, Oud-Reemst, Mossel en Roekel en de bossen bij Bennekom en Renkum.

VOLDOENDE PLEK Met ten minste dertien jonge wolven, vier paartjes, een wolvin en een wisselend aantal zwervende wolven - op zoek naar een eigen territorium - leven er op de Veluwe inmiddels al zeker tussen de twintig en dertig wolven. 

,,Dat lijkt misschien veel, maar er is nog ruimte genoeg’’, stelt coördinator Lelieveld van het Wolvenmeldpunt. ,,Ten noorden van de A1 is sowieso nog voldoende plek voor nieuwe territoria, bijvoorbeeld in het noordoosten bij Artillerie Schietkamp ‘t Harde en in het Speulderbos tussen Garderen, Putten en Ermelo.’’

,,Wij kunnen wel vinden dat een gebied vol is, maar we gaan gewoon zien wat er gebeurt’’, vervolgt de ecoloog. ,,Ik heb enkele jaren terug een analyse gemaakt van de mogelijkheden voor de wolf om zich in Nederland te vestigen. Ik kwam uit op zestig territoria. Je moet vooral niet onderschatten wat de wolf allemaal prima vindt, niet alleen bos, maar ook half open gebieden. In Duitsland zie je zelfs territoria in de buurt van stedelijke gebieden, zoals bij Berlijn en Potsdam. Maar de Veluwe is natuurlijk een ideale leefomgeving met veel wild en weinig mensen.’’

WOLVIN Boswachter Frank Theunissen van Natuurmonumenten is blij met de komst van een wolvin op de Zuidwest-Veluwe, met ruim zestig vierkante kilometer bos en hei. Hij houdt zich al sinds mei 2020 bezig met monitoring van wolven in dit gebied. In die maand worden de eerste pootafdrukken gezien van een wolf in het rustgebied voor wild van Planken Wambuis tussen Otterlo en Ede. Er worden camera’s opgehangen en het blijkt een wolvin te zijn. In december 2020 wordt ook een mannetje waargenomen. 

Het loopt slecht af met dit paar. De inmiddels drachtige wolvin wordt in maart 2021 doodgereden op de Oude Rijksweg N224 tussen Ede en Arnhem. En in oktober vorig jaar - precies een jaar geleden - wordt in een greppel langs het spoor bij Stroe de mannetjeswolf dood gevonden. Volgens de politie is het dier elders  doodgeschoten en in de sloot gelegd. De dader is nog niet opgespoord.

Op camerabeelden ziet Theunissen de maanden daarna geregeld een wolf voorbij komen. ,,Maar die bleven meestal niet langer dan een paar dagen tot een week. De wolvin die er nu is, kwam begin mei dit jaar binnen en is er nu nog. Wij gaan er vanuit dat zij zich hier gevestigd heeft en verwachten dat er in de loop van het najaar of begin van de winter een mannetje bijkomt. Mogelijk worden dan in het voorjaar welpen geboren en komt er zo ook een roedel op de Zuidwest-Veluwe.’’

HUISDIEREN Met de geboorte van dertien welpen op de Veluwe stijgt het aantal wolven nu snel, erkent de boswachter. ,,De wolven gaan zelf bepalen hoeveel roedels er op de Veluwe en in Nederland kunnen leven. Op de Noord-Veluwe wordt het echt inschikken. We zien het wel, dat is een natuurlijk proces. Er is eten genoeg voor ze, je ziet ook dat er op de Veluwe bijna geen meldingen zijn van aanvallen op ‘landbouwhuisdieren’.’’

,,De wolvenpopulatie reguleert zichzelf’’, benadrukt hij. ,,Ze staan aan de top van de voedselketen en zijn afhankelijk van beschikbare territoria en voedselaanbod. Maar om ervoor te zorgen dat dit natuurlijke proces van zelfregulatie plaats kan vinden, moeten wij - de mens - ervoor zorgen dat wolven bij voedselschaarste niet kunnen overschakelen op ‘gehouden’ dieren, zoals schapen, geiten en kippen, maar ook kalveren en pony’s. De wolf is in Europa en dus ook in Nederland een beschermd dier. We moeten en kunnen met hen samenleven. De wolf is weer terug en zal ook blijven.’’

------------------------

PARK HOGE VELUWE WIL WOLVEN VANGEN; ZORGEN BIJ BOEREN

Nationaal Park De Hoge Veluwe wil een ontheffing om wolven in het volledig met hekken omgeven park te mogen vangen en te verwijderen. Dat is nu niet mogelijk, omdat de wolf een zwaar beschermde diersoort is. 

Op initiatief van directeur Seger van Voorst tot Voorst is afgelopen zomer gestart met de petitie ‘Red de moeflon op de Veluwe’. Deze is inmiddels online bijna 3.500 keer ondertekend. De campagne loopt tot 31 december dit jaar. De petitie is gericht aan de Gelderse gedeputeerde Peter Drenth en minister Christianne van der Wal. Beiden hebben natuur in hun portefeuille. 

Het park stelt dat de populatie van ruim tweehonderd moeflons (wilde schapen) door de komst van twee wolven inmiddels is gehalveerd. ,,De moeflons zijn onmisbaar voor behoud van het open landschap en de biodiversiteit. Als we niks doen, roeien de wolven alle moeflons in het park uit. De natuur in het dichtbevolkte Nederland kan niet zonder beheermaatregelen, dat geldt ook voor de wolf. De Europese wetgeving staat dit niet in de weg.’’

BRANDBRIEF De Hoge Veluwe is ook mede-ondertekenaar van een eerder dit jaar opgestelde ‘brandbrief’ met de titel ‘Gecontroleerd beheer van de wolf noodzakelijk voor maatschappelijk draagvlak’. Het document, een initiatief van de Federatie Particulier Grondbezit, is overhandigd aan minister Christianne van der Wal van natuur. In de brief pleiten 26 belangenorganisaties naast gecontroleerd beheer - zowel preventief als bij schade - voor het instellen van nulstandgebieden, waaruit wolven verwijderd kunnen worden. 

,,De groeiende populatie wolven in Nederland blijft niet zonder gevolgen’’, stellen de ondertekenaars. ,,De jongen gaan zwerven als ze volwassen worden en zij richten de meeste schade aan. Wij pleiten niet voor een wolvenvrij Nederland, maar voor gecontroleerd beheer op plekken waar daadwerkelijk ruimte is voor een wolvenpopulatie.’’ Enkele andere ondertekenaars zijn de Vereniging Gescheperde Schaapskudden, Vereniging De Moeflon, Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging, Nederlandse Vakbond Pluimveehouderij, Vereniging Het Ree en boerenorganisatie LTO Nederland.

TE HARD Voorzitter Wim Brouwer van LTO Gelderse Vallei zegt dat de wolvenkwestie door LTO vooral landelijk wordt opgepakt. ,,Momenteel zie je in Drenthe veel aanvallen van wolven op vee, boeren zetten uit angst zelfs hun koeien binnen. In onze regio is het nog relatief rustig. Toch merken wij wel dat er ook onder onze leden best zorgen zijn over het toenemende aantal wolven, zeker als ze vrij dicht bij het bos zitten, zoals in Garderen en Ermelo. En je hoort ook burgers die zeggen: ‘Kan ik straks mijn hond nog wel uitlaten in het bos?’ Persoonlijk vind ik dat het veel te hard gaat en dat wolven aan de andere kant van de grens thuishoren. Als dit doorzet, ben ik bang dat het vandaag of morgen ergens goed verkeerd gaat.’’

Door Wim Vonk

Lees ook: Barneveldse fotograaf: ‘Wolf Hoge Veluwe lijkt minder schuw’