Columnist Hans van Zetten schrijft over gezond en vrij opgroeien: ‘ Boomklimmen en slootjespringen waren dagelijkse kost’

Als peuter ben ik opgegroeid op de tuinderij van mijn grootvader. Een groot erf met schuren, boomgaarden, lorriepaden en kassen. Wij woonden in. Pas als kleuter verhuisden we naar het dorp in een huisje met een kamer, een slaapzolder en de toiletpot buiten. Zodra ik kon fietsen reed ik naschools zelfstandig het dorp uit naar de tuinderij van mijn grootvader. Daar trof ik twee broertjes van mijn moeder. We groeiden samen op en beleefden avonturen, die we ’s avonds in het grote ledikant bespraken. We fietsten zelf naar school. Onze ouders vonden dat prima. De mijne gaven elke avond gym- en turnlessen op de lokale gymnastiekvereniging. 

Buitenschools toezicht houden op kinderen deden ouders niet. Grootvader moest spitten, sla steken of tomaten plukken. Grootmoeder deed het huishouden. Wasmachines, wasdrogers, en koelkasten met vriesvakken moesten nog worden uitgevonden. Seizoensgroenten werden gewekt in potten en een varken jaarlijks geslacht. Ook wij drieën schilden een veilingkist vol stoofperen en plukten voor schooltijd tomaten. Wij vermaakten ons prima en werden soms aan het werk gezet. Had je dorst dan knaagde je de schil van de komkommer af om daarna lekker toe te happen. Had je trek dan plukte je in de kas een rijpe tomaat of in de booggaard een appel. 

Voor het avondeten wasten we onze handen en één keer per week gingen we in bad. Dat was een teil. Een grote waterketel warmde zich de hele nacht op een petroleumstel. Met ons drieën maakte we gebruik van hetzelfde warme water. We voldeden ruim aan de norm van de gezondheidsraad: elke dag 3 klokuren bewegen, waarvan 1 uur intensief. Boomklimmen en slootjespringen waren dagelijkse kost. Jonge slaplantjes werden met blote handen in de grond gepoot en afspoelen deed je in de sloot.

Nooit geweten dat we daarmee ons immuunsysteem opbouwden tegen astma en allergieën. Wij kwamen op natuurlijke wijze in aanraking met micro-organismen als schimmels en bacteriën. De vrijheid die ik als kind van mijn ouders en grootouders kreeg, hebben me gevormd tot een gezond, zelfstandig, actief, creatief en verantwoordelijkheidsbewust mens.

Laat peuters dus veel buiten spelen. Laat ze wroeten in de aarde. Geef kinderen de ruimte om zich zonder toezicht buitenshuis te vermaken. Ongewenst gedrag kun je achteraf bespreken.  

Hans van Zetten 

Lees ook

Columnist Hans van Zetten over transactioneel leiderschap: ‘Ik moest even op zoek naar waar dit voor staat’