Exclusief kijkje in de fascinerende watertoren op Oud Groevenbeek in Ermelo: mysterieuze schuilplaats voor vleermuizen

ERMELO De watertoren op Oud Groevenbeek in Ermelo. Ik vind het een fascinerend bouwwerk, waar iets mysterieus omheen hangt. Je mag er niet komen en de kelders fungeren tegenwoordig als schuilplaats voor vleermuizen.

Ik wilde graag meer weten over dit torentje en zijn huidige bewoners en sprak een boswachter van Natuurmonumenten. De toren blijkt gebouwd te zijn in 1912. De toenmalige eigenaar van het landhuis op Oud Groevenbeek, de heer Van Schermbeek, had een voorliefde voor kastelen en torens. Hij wilde vanuit zijn kamer in het landhuis uitzicht hebben op een kasteel. En zo zag de watertoren het levenslicht. De toren deed lange tijd dienst als gas- en watertoevoer richting het landhuis en de kassen. Meneer Van Schermbeek liet een wal aanleggen zodat het lijkt alsof de toren op een heuvel staat. Maar in werkelijkheid staat de watertoren op een gebouw: een pompstation en gasfabriek. Dit gebouw wordt nu door diverse soorten vleermuizen gebruikt voor hun winterslaap.

In 1968 is landgoed Oud Groevenbeek in beheer gekomen van Natuurmonumenten. De watertoren is tijdens Open Monumentendag op 9 september te bezoeken met een boswachter, maar verder niet toegankelijk voor publiek. Rob Nijman, vrijwillige boswachter bij Natuurmonumenten, legt uit waarom: ,,Om de watertoren heen zijn veel bosjes waar overdag wild rust, zoals reeën en dassen. Het is belangrijk om hun rustgebied niet te verstoren. In de wintermaanden houden vleermuizen hun winterslaap in de torenkelders. Ook deze dieren mogen dan niet gestoord worden.”

(Artikel gaat verder onder afbeelding)

Jos Marcelissen

ECHO-ECHO

De vleermuis heeft iets mysterieus vind ik. Bij schemering razen ze pal langs je heen, op zoek naar eten. Ik weet dat ze met behulp van sonarsignalen hun prooi lokaliseren, maar Rob kan me hier meer over vertellen. ,,Vleermuizen maken gebruik van echolocatie om hun weg te vinden in het donker en om insecten te zoeken. Ze zenden hoge geluidssignalen uit via hun mond en wanneer deze signalen een object ‘raken’, wordt er een echo weerkaatst van dit object naar de oren en neus van de vleermuis. Zo weet de vleermuis precies waar zijn prooi zich bevindt. Iedere vleermuissoort heeft zijn eigen geluid en frequentie. Meestal kunnen wij mensen deze niet horen, maar met behulp van een zogenaamde batdetector kunnen de geluidssignalen omgezet worden in voor ons hoorbare geluiden.”

’HANDVLIEGERS’

Rob vertelt mij dat er wereldwijd 1.140 soorten vleermuizen zijn. In Europa leven 40 soorten en in Nederland 20. In de kelders van de watertoren worden met name franjestaarten, watervleermuizen, grootoorvleermuizen en soms baardvleermuizen gezien. Dit zijn wat kleinere soorten. Leuk weetje: vleermuizen zijn de enige zoogdieren die kunnen vliegen! ,,Ze hebben geen vleugels, maar vliegen met hun handen”, vertelt Rob. ,,Tussen al hun vingers zitten vliezen en van de pink naar het scheenbeen zit ook nog een vlies. Ook de staart fungeert als vlies.” Als vleermuizen hun vliezen uitslaan kunnen ze een grote spanwijdte hebben. Zo heeft de franjestaart maar een lijfje van 5 cm, maar een spanwijdte van 28 cm. De grootste vleermuissoort ter wereld wordt ook wel vleerhond genoemd en heeft een spanwijdte van maar liefst 2,5 meter! Deze soort komt niet voor in Nederland, maar leeft alleen in de Tropen.

VLEERMUISPROOF

Wat maakt de kelder van het torentje op Oud Groevenbeek tot een gewilde plek voor vleermuizen? ,,De kelder voldoet eigenlijk aan alle criteria: het is er donker, rustig, vochtig en vorstvrij. En de vleermuizen kunnen vrij in- en uitvliegen. Wij hebben de kelder verder vleermuisproof gemaakt door houten planken langs de wanden op te hangen, waar de vleermuizen achter kunnen hangen. Eén keer per jaar doen we een wintertelling; dan kijken we naar het aantal vleermuizen, welke soorten er zitten en waar ze zitten. Zo proberen we een beeld te krijgen van de vleermuizenpopulatie in Nederland. Vleermuizen zijn een beschermde diersoort, enkele soorten staan zelfs op de rode lijst van bedreigde zoogdieren.”

VLEERMUIZEN HOREN?

Wil je nou meer weten over dit bijzondere dier? Ga dan op zaterdagavond 26 augustus of 2 september mee op vleermuizenexcursie op Landgoed Oldenaller. Kijk op natuurmonumenten.nl/agenda-noord-veluwe

Marja Stienstra