Tienjarig jubileum CJG Noord-Veluwe brengt veel vernieuwing: ‘Stoornissen zijn geen taboe meer’

REGIO Over jeugdzorg is zo veel te doen dat het werk achter de schermen niet altijd op waarde wordt geschat. Met het tienjarig jubileum van het Centrum voor Jeugd en Gezin Noord-Veluwe voor de deur schetsen Hilde Tempel en Harriët Smit wat er sindsdien is bereikt.

Martin Vesseur

Toverwoorden bestaan niet in de jeugdzorg, maar ‘regie’ komt wel in de buurt. Dat gezinnen tegenwoordig zelf de regie hebben over de hulp vanuit de jeugdzorg, staat centraal in de aanpak van het nu tien jaar bestaande CJG Noord-Veluwe. „We krijgen zeer positieve reacties van ouders die zeggen: er wordt niet óver ons gesproken maar vooral mét ons”, zegt jeugd- en gezinswerker Harriët Smit.

De Jeugdwet van 1 januari 2015 maakte gemeenten verantwoordelijk voor de jeugdzorg, waaronder jeugdhulp, preventieve gezondheidszorg voor kinderen en ondersteuning aan ouders en jeugdigen. Hoewel er destijds stevig verzet was in het land, en de regionale zorg vanaf de grond moest worden opgebouwd, is sindsdien veel bereikt. Bestuurder Hilde Tempel: „Ooit zeiden we als jeugdzorg: wij weten wat goed voor u is. Nu vragen we het gezin om mee te denken en samen tot keuzes voor passende zorg te komen.”

Het CJG Noord-Veluwe is een samenwerkingsverband in de gemeenten Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Elburg en Oldebroek. Achter de verschillende vestigingen schuilen de Stichting Jeugd Noord-Veluwe (SJNV), GGD JGZ en Icare JGZ. Hilde en Harriët benadrukken dat het Centrum Jeugd en Gezin laagdrempelig is: „Je kunt bij ons terecht met een probleem, maar net zo goed met een alledaagse opvoedvraag over zakgeld of schermtijd.” De toegankelijkheid blijkt ook uit de inloopspreekuren op de vestigingen en op scholen.

UNIEKE AANPAK

Waarin onderscheidt het samenwerkingsverband CJG Noord-Veluwe zich van andere CJG’s? Hilde: „We werken met drie partijen in één dossier dat voor ouders en jongeren toegankelijk is. Die aanpak vind je alleen bij ons.” Gezinnen blijven daarmee eigenaar van hun eigen dossier en houden de regie. Ze hoeven langs minder loketten. Ook verloopt de samenwerking soepeler, want Icare JGZ (0-4 jarigen), GGD Jeugd (4-18 jarigen) en de overige jeugdhulp (4-18 jarigen) opereren alle drie in hetzelfde open dossier. Met ‘open’ wordt bedoeld dat kinderen vanaf 12 jaar en ouders van jonge kinderen kunnen inzien wat er over ze is vastgelegd. De zorg is niet langer een gesloten bolwerk dat van buitenaf oordeelt. Harriët: „Vaak schrijven ouders of oudere kinderen zelf ook mee aan het dossier. Zij kunnen hun behandelgegevens inzien, wij kijken altijd met hun toestemming. Daardoor groeit ook het vertrouwen in wat wij doen.”

Een van de spelmethoden waarmee CJG-medewerkers met jongeren in gesprek gaan om te praten over het omgaan met emoties. - Martin Vesseur

TERUG NAAR NORMAAL

Naast het terugleggen van de regie bij het gezin is een grote rol weggelegd voor De Verklarende Analyse. Hilde: „Neem een kind dat agressief doet. Vroeger ging men dan vrijwel automatisch over tot therapie. Nu kijken we eerst met het gezin naar mogelijke verklaringen voor dat gedrag. Stel dat in het gezin veel ruzie is tussen de ouders, dan gaat therapie het kind niet per se helpen.” Vandaar de naam ‘Verklarende’ Analyse. Vanuit begrip volgt een andere kijk op wat nodig is. „Als je met een gezin gaat praten over de situatie, kan daar ook uitkomen dat er niet echt een probleem is waar je behandeling voor moet starten. Neem een kind dat geïsoleerd is geraakt in de coronatijd. Het hoeft niet per se in therapie of aan de medicijnen. Veel gedrag blijkt alledaags als je erop inzoomt.”

Dit sluit aan bij het streven naar normalisering en minder medicijngebruik. Het plakken van een etiket is in de hele samenleving de norm geworden. „Met het etiket ADHD kun je meteen Ritalin in huis halen, is de reactie”, zegt Harriët. „En van die manier van denken moeten we af zien te komen. Er zit heel veel kennis en kracht in de samenleving en het is de kunst die andere oplossingen te benutten.”

Hilde: „Een goed voorbeeld vind ik het bij elkaar brengen van kinderen van gescheiden ouders. Zij ervaren in zo’n groep dat hun situatie helemaal niet zo gek is. Soms raakt een kind door een scheiding in de knel, maar vaak helpt het als je het normaliseert door zulke ontmoetingen. Dat voorkomt dat je nog meer professionals moet inschakelen.”

Bestuurder Hilde Tempel (links) en jeugd- en gezinswerker Harriët Smit van Centrum voor Jeugd en Gezin Noord-Veluwe op de locatie Harderwijk. - Martin Vesseur

NUL UITHUISPLAATSINGEN

De eisen die tegenwoordig aan kinderen worden gesteld zijn erg hoog. Anders dan decennia geleden vallen kinderen eerder uit de toon met als gevolg een historisch groot beroep op de jeugdzorg. Daar staat tegenover, vindt Hilde, dat onze kennis enorm is toegenomen. „Voor bijvoorbeeld angststoornissen en trauma’s hebben we nu hele goede behandelingen. Veel van die stoornissen zijn geen taboe meer, ze zijn bespreekbaar en behandelbaar.”

Een heet hangijzer, dat de beeldvorming van de jeugdzorg in de weg zit, is het uithuisplaatsen. „We streven naar nul uithuisplaatsingen”, zegt Hilde. „Want er zijn zo veel andere oplossingen. Een familielid dat even de plaats van de ouder inneemt bijvoorbeeld. Gestreste gezinnen komen niet zo snel zelf op dat soort eenvoudige oplossingen. Wij sluiten met onze vakinhoudelijke kennis aan bij hén.” Harriët: „Wij lopen uiteindelijk maar een klein stukje met ze mee.”

Op 15 december organiseert het CJG een jubileummiddag in Veluvine, Nunspeet, van 13.30 tot 17.00 uur. Met onder meer organisatiepsycholoog Anke Siegers als spreker. Belangstellenden kunnen zich aanmelden via k.waijboer@cjgnoordveluwe.nl.

Lees ook

St Jansdal knijpt oogje toe tijdens traditionele oliebollenverkoop in het ziekenhuis: ‘Een oliebol kan geen kwaad’