Ermelose Gera Sinte Maartensdijk zingt in tv-koor van Alzheimer Nederland: ‘Je wordt één grote familie’

ERMELO Waar mensen ondanks hun dementie toch toe in staat zijn, laat Gera Sinte Maartensdijk uit Ermelo zien op 28 december. Dan is zij op tv met Het Onvergetelijke Koor, een initiatief van Alzheimer Nederland en RTL 4. „Vergeten betekent niet dat alles verloren is.”

Een vriendin, met wie Gera Sinte Maartensdijk (81) in het verleden musicals organiseerde, stuurde een appje met de tekst: „Is dit iets voor jullie?”. Haar man Chiel (78) reageerde meteen en e-mailde de productiemaatschappij. Zij zochten deelnemers voor Het Onvergetelijke Koor, dat mensen met dementie zou gaan volgen terwijl zij in tien weken een koor vormen en in de finale op televisie optreden. In die periode legt de televisieploeg vast hoe de deelnemers door muziek geraakt worden, hoe herinneringen terugkomen en hoe zij nog altijd kunnen groeien en banden aangaan. Na audities werd Gera gevraagd om mee te doen, uiteraard samen met haar echtgenoot en tevens mantelzorger Chiel.

Gera zit uiterst links op de eerste rij tijdens de televisieopnamen van Het Onvergetelijke Koor. Uitzending op 28 december. - Janita Sassen

Tijdens zes repetities in Amersfoort en een generale repetitie in Baarn bouwde het koor van negentien leden naar het televisieoptreden toe. Presentator Jamai Loman en zangcoach Babette Labeij begeleiden het team, terwijl breinexpert Erik Scherder laat zien wat er in het brein gebeurt wanneer iemand een muziekstuk van vroeger te horen krijgt en herinneringen worden opgeroepen. Ook werden koorleden geïnterviewd en soms thuis gefilmd.

LEVEN VOL MUZIEK

Dat Gera kon deelnemen aan Het Onvergetelijke Koor vindt Chiel achteraf wel te begrijpen. „Gera zingt graag, dat is altijd zo geweest. Voordat wij elkaar leerden kennen was ze al leadzanger in een band.” Later zong ze 25 jaar lang tijdens diensten in de Opstandingskerk ’s Heerenloo, vooral bedoeld voor bewoners van het zorgpark, en regisseerde ze zes musicals met kinderen en volwassenen in de Immanuelkerk. Gera: „We deden het zo dat alle deelnemers het echt leuk gingen vinden. Je moet het samen voor elkaar zien te krijgen.” Chiel hielp mee door decors te schilderen en zelfs in het achtergrondkoor te zingen. „Het is leuk om dingen samen te doen.” De vele foto’s van het gezin aan de muren thuis spreken wat dat betreft boekdelen.

Het voltallige koor op de foto met stemcoach Babette Labeij en presentator Jamai Loman tijdens een van de repetities. - Credit

Naast de muziek deed Gera onder meer ook bestuurswerk voor een korfbalvereniging. Dit alles leidde er tien jaar geleden toe dat zij een koninklijke onderscheiding kreeg. Chiel: „Omdat we op vakantie gingen is het zo geregeld dat de gezagvoerder van het vliegtuig een speech hield voor Gera in de cockpit en haar het lintje opspeldde, namens de koning!”

POSITIEF BLIJVEN

Chiel: ,,Het idee achter het koor is dat wanneer woorden vaker wegvallen, muziek een taal blijft die iedereen kan verstaan. Alzheimer Nederland noemt dat: „Vergeten betekent niet dat alles verloren is.” Dat geeft moed. Ik benader de Alzheimer van Gera vanaf het begin zo’n zes jaar geleden als iets waar we mee dealen op een zo positief mogelijke manier. Dat lukt niet elke mantelzorger, je moet het wel kunnen opbrengen. Dit initiatief van Alzheimer Nederland en RTL 4 is daarom geweldig. Niet alleen bezorgen ze het koor en hun mantelzorgers een bijzondere periode waarin ook gelachen kon worden, door het op televisie uit te zenden kunnen we ook anderen weer steun bieden. Alzheimer, en dementie, zijn ingrijpend, maar er zijn toch dingen die je kunt doen die voor een lach kunnen zorgen.”

Dementie is de verzamelnaam voor hersenziektes, waarbij in zeventig procent van de gevallen sprake is van Alzheimer. Er zijn nu 310 duizend mensen met dementie en 800 duizend mantelzorgers.

Speciale vermelding verdienen van Chiel de stemcoach Babette Labeij en presentator Jamai Loman. „Zij gingen zo liefdevol om met de koorleden. Babette zei aan het begin dat ze geen ervaring had met mensen met dementie. Ze heeft het geweldig gedaan. Jamai ook, die legde rustig zijn arm om iemand heen die het even moeilijk had.”

De aanpak was verder verrassend eenvoudig. „Wie heeft er een liedje?”, zei Babette bij de eerste sessie. Het antwoord was: „Aan de Amsterdamse grachten!” Muziek blijft heel lang beschikbaar in het menselijk brein heeft onder meer Erik Scherder al eerder uitgelegd in boeken en video’s. Als veel van de andere aangeleerde zaken zoals spraak worden aangetast, reageren mensen onverminderd sterk op muziek uit hun jeugd. De uiteindelijke keus van het koor wordt duidelijk tijdens de uitzending, maar Gera vond het allemaal prima zo lang er gezongen kon worden: „Ik heb al heel veel gezongen in mijn leven. Dus als de anderen een lied mooi vonden, ging ik ook akkoord.”

Gera Sinte Maartensdijk geheel links op de onderste rij tijdens de koorrepetities. Rechts presentator Jamai Loman. - Janita Sassen

BLIJVEN MEEDOEN

Chiel: „Wat het programma bijzonder maakt is dat het laat zien hoe je toch kunt blijven meedoen. Dementie heeft de neiging om je als het ware uit de samenleving te duwen. Ik merk dat zelf ook, het gaat telkens een stapje verder. Ik zong in het mannenkoor van Ermelo, dat zit er helaas niet meer in. Ook komt het voor dat mensen zich van je afkeren. Je moet dus echt heel bewust voor een positieve benadering kiezen. Ik ben bezig met continue aanpassingen. Een paar jaar geleden zijn we verhuisd, dat is voor mensen met Alzheimer een gok. Zullen ze aarden? Gera heeft dat gelukkig goed gedaan.”

Het Onvergetelijke Koor is zondag 28 december om 21.30 uur te zien bij RTL 4 en te streamen bij Videoland.

Lees ook

Vrijwilliger en ‘muziekgek’ Ab de Haas heeft passie voor wereldmuziek en radioprogramma El Mundo: ‘Positieve bijdrage aan gemeenschap’