Stem voor verboden boeken; vrijheid om te lezen is niet vanzelfsprekend

ERMELO Bibliotheek Noordwest Veluwe doet in de week van 20 tot en met 28 september mee aan de eerste landelijke Week van het Verboden Boek. Tijdens deze week staan boeken centraal die ergens ter wereld ooit verboden, gecensureerd of bekritiseerd zijn — simpelweg omdat ze een ander perspectief boden, vragen stelden of confronterende waarheden aankaartten.

Boeken zoals 1984 van George Orwell, De Duivelsverzen van Salman Rushdie of Het Achterhuis van Anne Frank zijn wereldwijd onderwerp geweest van controverse. Ze werden verboden vanwege hun politieke inhoud, religieuze stellingname of simpelweg omdat ze indruisten tegen wat als ‘normaal’ werd gezien. In sommige landen verdwijnen zulke boeken nog altijd uit (school)bibliotheken of worden auteurs vervolgd.

IDEOLOGISCH

De geschiedenis van verboden boeken is lang en vaak schrijnend. In nazi-Duitsland werden in 1933 duizenden boeken verbrand op pleinen in Berlijn en andere steden. Titels van Joodse, communistische of pacifistische auteurs golden als ‘on-Duits’ en werden publiekelijk vernietigd. Ook tijdens de Koude Oorlog werden in Oost- en West-Europa boeken geweerd die als ideologisch onwenselijk werden beschouwd. Zelfs kinderboeken, zoals Alice in Wonderland, zijn in bepaalde landen verboden omdat dieren er als ‘menselijk’ werden afgebeeld — wat tegen sommige culturele of religieuze normen indruist.

In Nederland lijkt de vrijheid om te lezen wat je wilt vanzelfsprekend. Die vrijheid staat wereldwijd onder druk. Met de Week van het Verboden Boek willen Nederlandse bibliotheken — geïnspireerd op de Amerikaanse Banned Books Week — aandacht vragen voor het belang van vrije toegang tot informatie en het vrije woord.

GESPREK

Bibliotheek Noordwest Veluwe grijpt de week aan om het gesprek te voeren over vrijheid van meningsuiting, pluriformiteit en onafhankelijkheid, kernwaarden van de democratie én de openbare bibliotheek. Tijdens de actieweek krijgen verboden boeken letterlijk een podium. Bezoekers kunnen ontdekken welke verhalen ooit te gevaarlijk waren om te lezen — en waarom het juist nu belangrijk is dat ze verteld blijven worden.

Lees ook

Lezing schrijver Abdelkader Benali in Harderwijk; zoektocht naar waarheid en verbinding