Politieke partijen reageren op thema’s; ditmaal staat burgerschap centraal: ‘De burger is het belangrijkst in onze democratie’

ERMELO De democratie leeft, maar niet bij iedereen. Om betrokkenheid van burgers te stimuleren stelde de Gelderse Academie een tienpuntenmanifest op met aanbevelingen voor lokale politici. Want klagen over een gebrek kunnen burgers, maar hoe willen de lokale partijen in Ermelo de inwoners betrekken?

Martin Vesseur

Auteur Henk Beltman zet als eerste spreker meteen de toon tijdens de Bijeenkomst Actief Burgerschap op 18 februari in De Roef in Harderwijk. „Ik wil bestuurders geen onrecht aandoen”, zegt hij. „Maar het belangrijkste ambt in de democratie is dat van burger.” Beltman beschrijft hoe de gemeenten uiteindelijk uitvoerders zijn van wat de burgers willen. Helaas ervaren mensen dat lang niet altijd zo.

Het is te makkelijk om dat te wijten aan een gebrek aan kennis van wat er speelt. Net zo belangrijk is de vaak dominante rol van de colleges van burgemeester en wethouders. Participatie van de burgers is vaak vrijblijvend, de resultaten onduidelijk. Invloed wordt onvoldoende overgeheveld naar de burgers, staat in het manifest van de Gelderse Academie te lezen. Gelukkig biedt het manifest aanknopingspunten om deze situatie grondig te veranderen.

AANZET

Op 18 februari melden politici uit Elburg, Harderwijk en Nunspeet alsmede diverse belangstellenden zich op uitnodiging van de Gelderse Academie. Voorzitter Ben van Noort schetst in zijn openingswoord dat democratie het belangrijkste thema is voor de Academie. Hij stelt de cruciale vraag: „Hebben wij als burgers voldoende grip op wat er gebeurt?” Met het oog op de komende gemeenteraadsverkiezingen is deze avond georganiseerd, die draait om het uitreiken van het nieuwe tienpuntenmanifest aan de aanwezige politici. Zij kunnen er meteen mee aan de slag.

Auteur Henk Beltman zet duidelijke lijnen uit rond het begrip ‘participatie’, dat volgens hem draait om gelijkwaardigheid: „De burger moet op een gelijkwaardige manier kunnen meedoen.” Van diezelfde burger worden democratische manieren verwacht, dus een zekere zelfrelativering. Anders werkt de democratie niet goed. „Participatie is bovendien meer dan alleen stemmen, je participeert ook als je bestuurder bent bij een sportclub of vrijwilliger in de buurt.”

Beltman benadrukt dat de democratie naast de huidige schaduwkanten ook veel positieve ontwikkelingen kent. „Ja, steeds meer mensen hebben het gevoel dat ze grip verliezen, door sociaal-economische onzekerheid, cultureel onbehagen en de politieke onmacht die ze zien. Tegelijk voelen mensen zich toenemend verantwoordelijk voor de samenleving, het publieke debat neemt toe en de overheid doet zijn best om participatie te stimuleren.” Hiermee doelt Beltman op de Wet versterking participatie op decentraal niveau, die lokale overheden sinds 2024 verplicht om burgers actiever te betrekken bij besluitvorming en beleid. De bestaande inspraak moet worden versterkt en er zijn stimulansen om te experimenteren, zoals het burgerberaad.

Politici en belangstellenden tijdens de presentatie van het tienpuntenmanifest ‘Democratisering van de lokale democratie’ door de Gelderse academie op 18 februari 2026. - Peter Sitsen

VIEREN

Het meest tot de verbeelding spreekt de Dag van de Democratie, jaarlijks op 15 september, een dag die het lokale bestuur en de burgers samen kunnen vieren. „Speeddaten met gemeenteraadsleden”, noemt Beltman als voorbeeld. Simpel maar doeltreffend. „Ontmoeten van de lokale politiek is helemaal niet zo ingewikkeld, maar het gaat niet vanzelf. Daar moet je in investeren. De ander serieus nemen en laten merken dat iedereen mee mag praten, meedoen en verantwoordelijkheid draagt.”

Johan Hijnberg, directeur van de Gelderse Academie, neemt het stokje van Beltman over met een schets van het manifest, gerelateerd aan het Integraal Zorgakkoord. Dit akkoord is in 2022 gesloten tussen de overheid en een groot aantal partijen in de zorg, van ziekenhuis en verzekeraar tot patiëntenorganisatie. „Mensen vragen: Waarom moet er een nieuw initiatief komen als er al zo veel initiatieven zijn? De reden is dat de meeste initiatieven — bijvoorbeeld een patiëntenraad — opkomen voor één specifiek belang. Burgers zijn in de breedte niet echt vertegenwoordigd. En het kan niet zo zijn dat instellingen, organisaties en raden over ons beslissen. De burger is de beste ervaringsdeskundige, daar moet je je voordeel mee doen. Dat kan alleen als je burgers echt laat meedoen, meepraten en medeverantwoordelijk zijn. Wat wij voorstellen zijn werkgroepen van inwoners, en daarnaast netwerken die voor verbinding zorgen en een kennisbank.”

Henk Beltman, auteur van van het boek Democratisch Burgerschap, houdt een pleidooi voor democratisering van maatschappij en overheid. - Martin Vesseur

OVERHANDIGING

Ben van Noort overhandigt het tienpuntenmanifest aan alle acht aanwezige politici. „Het manifest roept de politici op om de burgers meer te gaan betrekken. In dat opzicht is dit manifest niet vrijblijvend, het roept echt op tot actie.”

Aansluitend krijgen alle ruim zestig aanwezigen het manifest uitgereikt. Na lezing wordt per tafel het gesprek aangegaan, wat leidt tot verschillende resultaten, van eensgezinde ideeënsessie tot discussies over hete hangijzers als het referendum. De politici in de zaal tonen zich tot slot positief over het initiatief en over de gesprekken met hun medeburgers op deze avond. „Dank voor dit mooie manifest”, zegt Wilco Bos, raadslid in Harderwijk. „We moeten durven los te laten om participatie te laten slagen. Daar zijn we als ambtenaren en politici niet heel goed in.” Een goed advies aan de doelgroep van het tienpuntenmanifest.

Ben van Noort overhandigt het tienpuntenmanifest van de Gelderse Academie aan de aanwezige politici. - Martin Vesseur

WAT VINDT DE POLITIEK?

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart behandelt het Ermelo’s Weekblad thema’s die spelen in de maatschappij. Deze keer staat het thema burgerschap centraal. In een korte reactie geven de politieke partijen aan wat hun standpunt daarin is.

CHRISTENUNIE

Inwoners van Ermelo hebben vaak goede ideeën voor hun straat, buurt of dorp. Ze weten wat er speelt en wat beter kan. Toch is niet altijd duidelijk hoe en waar zij hun stem kunnen laten horen. Dat kan en moet beter.

Wij geloven in een gemeente die naast mensen staat: die luistert, uitlegt en samenwerkt. Vroege betrokkenheid bij plannen is essentieel, in begrijpelijke taal en met heldere verwachtingen: wanneer denk je mee, wanneer beslis je mee? Teleurstelling ontstaat vaak door onduidelijkheid.

We stimuleren burgerinitiatieven en klankbordgroepen, met extra aandacht voor groepen die minder snel gehoord worden. Referenda zien wij als uiterste middel.

Democratie vraagt om openheid, verantwoordelijkheid en wederzijds vertrouwen: inwoners moeten kunnen vertrouwen op een transparante overheid, en de gemeente moet vertrouwen durven geven aan haar inwoners. Zo versterken we betrokkenheid en bestuurlijke betrouwbaarheid in Ermelo.

ÉÉN-ERMELO

Echte participatie begint bij luisteren naar wat er in het dorp leeft. In Ermelo weten we dat goede ideeën vaak ontstaan aan de keukentafel, op het schoolplein of tijdens een praatje op straat. Daarom is het belangrijk dat inwoners niet alleen meepraten, maar ook echt kunnen meebeslissen.

Eén-Ermelo komt met een vernieuwend en concreet plan rond het Dorpsfonds: eenvoudig, praktisch uitvoerbaar en bedoeld om samenwerking in straten en wijken te versterken. Het Dorpsfonds maakt het mogelijk om buurtideeën snel om te zetten in actie. Van extra groen tot een ontmoetingsplek of een klein buurtproject; inwoners bepalen samen wat hun omgeving nodig heeft, zonder ingewikkelde procedures.

Zo krijgt participatie weer de betekenis die het hoort te hebben: dichtbij, laagdrempelig en gedragen door het dorp zelf. En zo bouwen we samen aan een Ermelo dat betrokken blijft en klaar is voor de toekomst.

HEE 22

De democratie in de Ermelose politiek staat onder druk. Dat komt omdat men tot heden krampachtig vasthoudt aan een coalitie versus oppositie, waarbij de meerderheid het voor het zeggen heeft met een traditioneel coalitieakkoord. HEE22 vindt dat niet meer van deze tijd. En als een bepaalde grote fractie de besluitvorming naar haar hand wil zetten leidt dat ook nog eens tot een aspirant-autocratie. Echte democratie is meer dan een doorslaggevende mening van een meerderheid!

HEE22 wil een alternatieve bestuursvorm met een raadsbreed akkoord, want het in 2022 voorgestelde hybride-akkoord bleek een grote flop. Met een sociaal-maatschappelijk raadsprogramma kunnen alle fracties programmapunten kwijt en wordt de Ermelose samenleving zo veel mogelijk recht gedaan. Burgerraden en referenda zijn dan overbodig.

Overigens is burgerparticipatie in Ermelo goed mogelijk door het BOB-vergader-model van de raad. In de eerste fase, de beeldvormende bespreking, kunnen burgers hun zegje doen.En gelukkig zijn de meeste fracties voor inwoners goed bereikbaar en laagdrempelig.

PROGRESSIEF ERMELO

Wij zijn voorstander van het benutten van de goede ideeën van inwoners en inspraak via referenda. Voor Progressief Ermelo is inspraak van inwoners meer dan eens in de vier jaar stemmen. Dat zeggen we niet alleen, dat lieten we afgelopen jaren ook zien.

Ook buiten verkiezingstijd gingen we afgelopen jaren vaak de wijk in. We belden van deur tot deur aan omdat we wilden horen wat er echt speelt en wat beter kan in ons dorp. 

Met de inwoners van Horst en Telgt is het beoogde enorme industrieterrein teruggebracht naar 30 hectare. Zo blijft het landschap groen en krijgen bedrijven op Kerkdennen ruimte om te verhuizen. Ook de Markt blijft groen: door onze petitie blijven meer monumentale bomen staan. We deden onderzoek onder inwoners en ondernemers naar winkelen op zondag. En we vroegen inwoners welke plekken in ons dorp als onveilig worden ervaren en zijn daarmee aan de slag.

SGP

Het belangrijkste referendum in Ermelo zal plaatsvinden op 18 maart. Wij roepen inwoners dan ook op om hun stem uit te brengen. Dit is het moment om invloed uit te oefenen.

Is het daarna vier jaar stil vanuit de raad? Nee, het vergadersysteem van de raad is een aantal jaar geleden bewust aangepast om inwoners meer gelegenheid te geven om op basis van gelijkwaardigheid, beter aan het woord te laten tijdens de zogenoemde beeldvormende tafels. Als SGP vinden wij dit een goed systeem.

De SGP is geen voorstander van referenda. Referenda lijken te suggereren dat een politieke keuze is samen te vatten in een eenvoudige vraag waarop ja of nee kan worden geantwoord. Referenda houden daarom geen rekening met complexiteit van de problematiek.

Een vroege participatie leidt tot minder irritatie, al leidt dat niet altijd tot acceptatie. Als volksvertegenwoordiger is het belangrijk goed contact te houden met inwoners.

VVD

De VVD Ermelo vindt het belangrijk dat inwoners niet alleen op 18 maart hun stem laten horen, maar ook daarna betrokken blijven. Goede ideeën ontstaan vaak in de samenleving zelf. Daarom staan wij positief tegenover participatie en inspraak, mits die zorgvuldig, transparant en voor iedereen toegankelijk zijn.

Een referendum kan in uitzonderlijke situaties een aanvullend instrument zijn, maar mag nooit het reguliere bestuur vervangen. De gemeenteraad blijft verantwoordelijk voor het nemen van zorgvuldige besluiten in het algemeen belang.

Wat ons betreft moet participatie in Ermelo eerder en duidelijker worden georganiseerd. Niet achteraf, maar aan de voorkant. Met heldere kaders en een duidelijke terugkoppeling: wat is er met de inbreng gedaan?

Betrokken inwoners versterken de besluitvorming. De VVD Ermelo kiest voor een gemeente die luistert én verantwoordelijkheid neemt.

 CDA

Alle partijen zijn benaderd, echter heeft de krant niet tijdig een reactie mogen ontvangen van CDA Ermelo. Daarmee is de visie van die partij niet opgenomen in dit overzicht. 

Lees ook

Standpunten van alle Ermelose politieke partijen over het verkiezingsthema wonen naast een persoonlijk verhaal: ‘Ik mag hier niet wonen’