column
20 mei 2026 om 10:40Oprecht
In mijn ogen zijn oprechte mensen altijd mooi. Ook als ze misschien niet meer zo jong zijn, of volgens de glossybladen niet in het juiste hokje passen. Oprechtheid geeft een gezicht iets zachts. Een rimpel wordt dan geen rimpel meer, maar een levenslijn.
Maar er zit een probleem in dat mooie beeld: mooie mensen kunnen ook heel goed oprecht spelen of lijken. En dan raak ik soms in verwarring. Is iemand eerlijk, of gewoon goed gecast voor de rol van 'betrouwbaar persoon'?
Eerlijkheid is sowieso een ingewikkeld begrip geworden. In de politiek mogen tegenwoordig best stevige onwaarheden worden verteld, zolang ze verpakt zijn als 'mening'. Cijfers die niet kloppen? Ach, perspectief. Wetenschap die iets anders zegt? Ook maar een idee.
Het doet me denken aan een vraag die ik ooit van leerlingen kreeg in de scheikundeles.
,,Meneer, gelooft u eigenlijk in moleculen?” Ik moest lachen. Alsof het een geloofskwestie is. Je kunt ook heel lang niet in elektriciteit geloven, maar als je je vingers in een stopcontact steekt, kom je vrij snel tot nieuwe inzichten.
Het probleem is dat onze wereld zo ingewikkeld is geworden dat niemand alles meer kan weten. De tijd van de homo universalis – de mens die alles beheerst – ligt ergens bij Leonardo da Vinci begraven. Tegenwoordig moeten we vertrouwen op experts, onderzoek en wetenschap. Niet omdat wetenschappers heilig zijn, maar omdat hun manier van werken beter is dan 'ik voel dat het zo is'.
En toch gebeurt er iets bijzonders als discussies ingewikkeld worden over asiel of zo. Zodra de feiten lastig zijn, worden mensen ineens heel principieel. Hoe minder kennis, hoe stelliger de mening. Dat zie je overal: aan talkshowtafels, op sociale media en soms ook gewoon bij de koffieautomaat. Het principe komt dan als een soort reddingsboei boven water drijven. Handig, want een principe hoef je niet na te rekenen.
Maar echte oprechtheid zit zelden in perfect gestylde woorden. Die herken je juist aan kleine dingen: iemand die twijfelt, een fout toegeeft, een zin begint met 'ik weet het eigenlijk niet zeker'. Dat klinkt minder stoer, maar is vaak wel eerlijker.
Misschien moeten we daar weer een beetje naar terug. Minder luisteren naar wie het hardst roept, en iets vaker naar wie nog durft te denken.
En als dat niet lukt, stel ik een simpel experiment voor. Net als bij elektriciteit.
Laat politici gewoon even hun vingers in het stopcontact van de feiten steken.
Dan weten we meteen wie er oprecht is — en wie alleen maar onder spanning staat.
Philippe Abbing