column

28 april 2026 om 12:10

Geen herkansing

Zoals u misschien gelezen hebt is mijn moeder eind februari overleden. Voor het eerst in mijn leven heb ik de dood van dichtbij meegemaakt.

In 1992, toen mijn vader stierf, was ik te druk met mijn gezin. Met een dochter van bijna 2 en de baby onderweg had ik geen tijd om bewust stil te staan bij zijn overlijden. Bovendien kwam zijn dood na een ellendige lijdensweg als een verlossing. Maar nu, met de dood van mijn moeder, en rust in mijn leven, besef ik het ineens heel goed. Er is geen herkansing.

Niet voor degene die sterft; eventuele spijt over wat gedaan is of juist gelaten gaat mee het graf in.

Maar er bestaat ook voor ons, de achterblijvers, geen herkansing. Alles wat gedaan is is gedaan, wat gezegd is gezegd, wat niet is gedaan of gezegd kan nooit meer rechtgezet. In het leven bestaat tot aan de dood het gevoel van dat komt nog wel, de volgende keer, als ik eraan toe ben, maar ineens is er geen volgende keer.

De dood zet overal een streep onder. Verleden tijd verandert in voltooide tijd. Er is geen toekomst meer. Eens of ooit verandert met het sterven in nooit.

In mijn geval gaat dat, gelukkig, niet over grote dingen, maar ik voel wel heel sterk dit ‘nooit meer’. Nooit meer naar haar toe, nooit meer haar stem, nooit meer de klank van haar voetstap in ons huis, nooit meer haar nummer oplichtend op mijn scherm. Alles. Nooit meer. Het is eigenlijk niet te beseffen. Het is tegelijk abstract en akelig concreet. Nooit meer.

Wat ik u als lezer met dit schrijven vooral op het hart wil drukken: wacht niet als u nog iets zeggen wil. Pleeg dat telefoontje, schrijf die kaart, maak die afspraak, zeg wat u wilt zeggen. Want voor ons allemaal geldt dat het zomaar ineens nooit meer zal zijn. En dan is het, voor altijd, te laat.

Nancy-Els de Jonge