Maartens moeder kon goed schilderen en tekende daardoor veel kinderen in het kamp. Foto’s maken was gedurende ruim drie jaar niet mogelijk.
Maartens moeder kon goed schilderen en tekende daardoor veel kinderen in het kamp. Foto’s maken was gedurende ruim drie jaar niet mogelijk. (Foto: )

Herdenking Japans vrouwenkamp: Ineens was er geen vrijheid meer

  Historie

Nog steeds heeft de Ermelose Maarten de Lussanet contact met de Haagse Henriette van Raalte-Geel, het vriendinnetje dat hij leerde kennen tijdens het Japanse gevangenkamp waar hij als kind tijdens de Tweede Wereldoorlog zat opgesloten met zijn moeder. Ieder jaar proberen ze elkaar te ontmoeten, zoals bij de nationale Herdenking Einde Japanse bezetting 1945, op 15 augustus in Den Haag.

Herma Weerstra

ERMELO - De Nederlandse ouders van de nu 80-jarige, levenslustige Ermeloër Maarten de Lussanet, waren in 1938 naar Nederlands-Indië verhuisd. Daar werd in 1939 zoontje Maarten in alle vrijheid op Java geboren. Maar vanwege de plotselinge Japanse oorlog was het ineens gedaan met hun vrijheid. Op gruwelijke wijze werd in 1942 zijn vader, theeplanter, samen met andere mannen in een krijgsgevangenenkamp geplaatst en onder zware omstandigheden tewerkgesteld bij de aanleg van de Birmaspoorweg en Japanse kolenmijnen. Mensonwaardig, maar hij overleefde het.

Vrouwenkampen

Maarten, zijn muzikale moeder en jongere zusje moesten, samen met andere Nederlandse moeders en kinderen, hun eigen huis en haard in de stad Soekaboemi verlaten en werden naar wisselende, geïsoleerd gelegen zeer sobere vrouwenkampen overgebracht. Dat was in een stadswijk achter prikkeldraad en later in een barakkengroep achter bamboeheiningen met wrede Japanse bewakers, allerlei ziektes en verschrikkelijke honger. De omstandigheden werden steeds moeilijker. De dappere moeders hielpen elkaar en de kinderen, waar dat mogelijk was, er doorheen.

Atoombommen

Dankzij de inzet van Amerikaanse atoombommen (wat helaas niet anders kon) op de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki, ging in 1945 die verschrikkelijkste ellende voor de niet-Japanners, zoals deze Nederlanders in NL-Indië, voorbij: de Jappen moésten hierdoor nu wel capituleren. Veel Nederlanders verlieten toen geleidelijk aan weer voorgoed Indonesië dat, inmiddels door een onderlinge oorlog, weer onafhankelijk was geworden.

Boek

Maarten's kampvriendinnetje, leeftijdsgenoot Henriette van Raalte-Geel schreef, na interviews met haar moeder, jaren later over deze kampperiode een boek waar ook Maarten en zijn moeder in voorkomen. Dit werd in 2020 herdrukt en is nu ook als E-book verkrijgbaar. De titel Mogen we altijd in dit kamp blijven? is genoemd naar een uitspraak van Henriette toen ze met het gezin voor het eerst voet aan Nederlandse wal gezet hadden en in een meer-gezinnen-woning in Den Haag gehuisvest werden. Ook kampvriendje Maarten verhuisde naar zo’n woning: in Scheveningen.

Na diverse verhuizingen kwam hij jaren erna zijn toenmalige vrolijke huisgenootje Mieneke Z. weer tegen in Ermelo en inmiddels zijn zij en Maarten al weer jaren elkaars dorpsgenoten.

Carrière bij Defensie

Van arts Albert Schweitzer was Maarten een bewonderaar en hij dacht zelf ook even die geneeskundekant op te willen, maar koos toch voor een opleiding bij de KMA, werd officier bij Defensie en kreeg als laatste een NAVO-functie in België. Hij zette zich na zijn pensioen nog een tijd in het buitenland bij Afrikaanse vluchtelingenkampen.

Naast de herdenking in Den Haag is Maarten ook welkom in Arnhem op terrein Bronbeek bij het monument Japanse Vrouwenkampen tijdens een ontmoetingsdag met een ‘ode aan de tig duizenden dappere moeders in de vrouwenkampen'. Dit jaar zal er, in verband met het coronavirus, in Gelderland een gewijzigde herdenking zijn, zie de website.

www.vrouwenkampen.nl

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden